Smear Sonucum ASCUS veya LSIL Çıktı: Ne Anlama Gelir, Sırada Ne Var?

Smear sonucunu telefonda ya da e-devlette görüp raporda “ASCUS” veya “LSIL” yazdığını fark eden çoğu kadının ilk yaptığı şey, bu kelimeleri internette aratmak ve en kötü ihtimale odaklanmaktır. Oysa bu iki sonuç, tarama testinin tam da yapması gerekeni yaptığını gösterir: hücrelerdeki hafif değişiklikleri, sorun oluşmadan yıllar önce yakalamak. Smear testinin ne olduğunu ve neden düzenli yapıldığını smear testi nedir yazımızda anlatmıştık; bu yazı ise testin kendisini değil, elinizdeki RAPORU anlatıyor: kategoriler ne demek, ASCUS ve LSIL neden çoğunlukla kanser değildir ve sırada ne var? (Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; kendi takip planınız için raporunuzla birlikte hekiminize başvurunuz.)

Smear Raporundaki Kategoriler Ne Anlama Gelir?

Smear raporu dünya genelinde ortak bir dille, Bethesda sistemine göre yazılır. Bu yüzden raporunuzdaki kısaltmalar hangi laboratuvardan çıkarsa çıksın aynı anlama gelir. En sık karşılaşılan kategoriler şunlardır:

İçindekiler

1. Smear Raporundaki Kategoriler Ne Anlama Gelir?
2. ASCUS Ne Demek, Endişelenmeli miyim?
3. LSIL Ne Demek?
4. HPV ile İlişkisi Nedir, HPV Testi Neden İstenir?
5. Sırada Ne Var: İzlem mi, İleri İnceleme mi?
6. Hangi Durumlar Daha Yakın İzlem Gerektirir?
7. ASCUS ve HPV Pozitif Çıktı: Kolposkopi Şart mı?
8. Mantar veya Vajinal Enfeksiyon Smear Sonucunu Bozar mı?
9. Sık Sorulan Sorular
10. ASCUS kanser mi demek?
11. LSIL kendiliğinden geçer mi?
12. Smear sonucum ASCUS çıktı, neden HPV testi isteniyor?
13. Kolposkopi nedir, ağrılı bir işlem mi?
14. ASCUS veya LSIL sonrası tekrar smear ne zaman yapılır?

Tüm başlıkları göster Alt başlıkları gizle

• Normal / enflamasyon: Hücrelerde önemli bir değişiklik yoktur. Enflamasyon (iltihabi değişiklik) notu sık görülür ve tek başına endişe nedeni değildir.
• ASC-US (ASCUS): “Anlamı belirlenemeyen atipik skuamöz hücreler.” Hücrelerde hafif, nedeni netleşmemiş bir farklılık vardır; en sık görülen ve en hafif anormal kategoridir.
• LSIL: “Düşük dereceli skuamöz intraepitelyal lezyon.” Genellikle HPV enfeksiyonunun hücrelerde bıraktığı hafif izleri gösterir; büyük bölümü kendiliğinden geriler.
• HSIL: “Yüksek dereceli lezyon.” Daha belirgin hücre değişikliğidir; kanser demek değildir ama izlemle bırakılmaz, ileri inceleme gerektirir.
• ASC-H: Atipik hücreler vardır ve yüksek dereceli değişiklik dışlanamamıştır; ileri inceleme önerilir.
• AGC: Atipik glandüler (salgı yapan) hücreler. Daha nadirdir ve rahim ağzı kanalı ile rahim iç zarının da değerlendirilmesini gerektirir.

Bu yazının konusu ilk üç basamaktaki iki sonuç: ASCUS ve LSIL. HSIL, ASC-H ve AGC sonuçlarında yol haritası farklıdır ve gecikmeden hekim değerlendirmesi gerekir.

ASCUS Ne Demek, Endişelenmeli miyim?

ASCUS, patoloğun hücrelerde “bir şeyler biraz farklı ama bunun adını koyamıyorum” dediği durumdur. Bu farklılığın arkasında çoğu zaman geçici bir HPV enfeksiyonu, bazen de enfeksiyon, hormonal değişiklik ya da menopoz sonrası incelme gibi tamamen iyi huylu nedenler vardır. ASCUS bir tanı değil, “bir kez daha bakalım” çağrısıdır.

Rakamların diliyle söylersek: ASCUS, anormal smear sonuçlarının en hafifi ve en sık görülenidir; bu sonucu alan kadınların yalnızca küçük bir bölümünde ileri incelemede önemli bir bulguya rastlanır. Kanser saptanması ise istisnai derecede nadirdir. Kaygıyı büyütmeden, ama randevuyu da ertelemeden ilerlemek en doğru tutumdur.

LSIL Ne Demek?

LSIL, hücre değişikliğinin ASCUS’a göre biraz daha belirgin ama hala “düşük dereceli” olduğu kategoridir. Pratikte LSIL, aktif bir HPV enfeksiyonunun hücrelerdeki ayak izi olarak okunur. Özellikle 30 yaş altı kadınlarda bağışıklık sistemi bu enfeksiyonu genellikle 1-2 yıl içinde temizler ve sonraki smearlerde sonuç normale döner.

Burada önemli bir ayrımı netleştirelim: LSIL sitoloji, yani sürüntüdeki hücrelerin görünümüne dayalı bir rapor kategorisidir. Biyopsiyle doğrulanmış displazi evreleri (CIN 1, CIN 2, CIN 3) ise dokunun incelenmesiyle konulan ayrı tanılardır; bu evreleri servikal displazi evreleri yazımızda ayrıntılı anlattık. Smear “şüphe” bildirir, biyopsi “tanı” koyar.

HPV ile İlişkisi Nedir, HPV Testi Neden İstenir?

ASCUS ve LSIL sonuçlarının arkasındaki en sık neden HPV’dir. HPV cinsel yolla çok yaygın bulaşan bir virüstür; kadınların büyük çoğunluğu hayatının bir döneminde bu virüsle karşılaşır ve çoğunda enfeksiyon iz bırakmadan geçer. Virüsün nasıl bulaştığını ve hangi tiplerin risk taşıdığını HPV enfeksiyonu nasıl bulaşır yazımızda bulabilirsiniz.

HPV testi burada bir yol ayrımı görevi görür. Özellikle ASCUS sonucunda soru şudur: bu hafif değişikliğin arkasında yüksek riskli bir HPV tipi var mı? HPV testi negatifse tablo büyük ölçüde rahatlatıcıdır ve çoğu zaman rutin taramaya yakın bir izlem yeterli olur. HPV pozitifse bu kanser demek değildir; yalnızca izlemin daha yakından yapılması ya da ileri inceleme gerektiği anlamına gelir. Birçok laboratuvar günümüzde smear ile HPV testini aynı örnekten birlikte çalışır; raporunuzda ikisini yan yana görmeniz bu yüzdendir.

Sırada Ne Var: İzlem mi, İleri İnceleme mi?

ASCUS veya LSIL sonrası yol haritası tek tip değildir; yaşınıza, HPV durumunuza ve önceki smear geçmişinize göre çizilir. Genel çerçeve şöyledir:

• İzlem: ASCUS ve HPV negatifliği gibi düşük riskli tablolarda genellikle belirli bir süre sonra smear ve/veya HPV testinin tekrarı önerilir. Aralığı hekiminiz belirler; buradaki görev sizin tarafınızdadır ve tektir: tekrar randevusunu atlamamak.
• Kolposkopi ile ileri inceleme: Kolposkopi, rahim ağzının jinekolojik muayene pozisyonunda, büyüteçli bir aletle aydınlatılarak incelenmesidir. Ağrılı bir ameliyat değil, muayeneye benzeyen kısa bir işlemdir. Hekim gerek görürse şüpheli alandan mercimek büyüklüğünde bir biyopsi alır.
• Genç yaşta daha sabırlı yaklaşım: 20’li yaşlarda HPV ve hafif hücre değişiklikleri o kadar sık ve o kadar sık kendiliğinden geriler ki, bu yaş grubunda gereksiz işlemden kaçınmak için izlem daha ön plandadır.

Biyopsi ileri dereceli bir değişiklik gösterirse, rahim ağzından koni biçiminde küçük bir doku çıkarılması gündeme gelebilir; bu işlemi rahim ağzı traşlaması yazımızda anlattık. Çıkarılan dokunun patoloji raporunda karşınıza çıkabilecek “cerrahi sınır temiz/pozitif” ifadelerini ise patoloji raporunda cerrahi sınır ne demek yazımızda bulabilirsiniz. Ancak şunu vurgulayalım: ASCUS veya LSIL sonucu alan kadınların büyük çoğunluğu bu basamaklara hiç gelmeden, izlemle normale döner.

Hangi Durumlar Daha Yakın İzlem Gerektirir?

Aynı rapor sonucu her kadında aynı anlama gelmez. Aşağıdaki durumlar, hekiminizin izlemi sıklaştırmasına ya da doğrudan ileri inceleme önermesine neden olabilir:

• Yüksek riskli HPV tiplerinin, özellikle HPV 16 veya 18’in pozitif olması.
• Anormal sonucun ilk kez değil, üst üste tekrarlıyor olması.
• Daha önce displazi tanısı ya da rahim ağzına yönelik işlem geçmişi.
• Bağışıklığı baskılayan hastalık ya da ilaç kullanımı.
• Sigara kullanımı; HPV’nin temizlenmesini zorlaştırdığı bilinmektedir.

Bir de madalyonun öbür yüzü var: korunma. HPV aşısı, en riskli virüs tiplerine karşı kanıtlanmış bir koruma sağlar ve anormal smear öyküsü olan kadınlarda bile hekim değerlendirmesiyle gündeme gelebilir; ayrıntıları HPV aşısı yazımızda okuyabilirsiniz. Aşı olmak smear takibini ortadan kaldırmaz; ikisi birbirinin yedeği değil, tamamlayıcısıdır.

ASCUS ve HPV Pozitif Çıktı: Kolposkopi Şart mı?

Hastalarımızın en sık sorduğu durum budur: smear sonucu ASCUS, HPV testi pozitif. Bu ikisinin birlikte görülmesi kanser olduğunuz anlamına gelmez; ancak yalnız tekrar smear ile beklemek yerine rahim ağzının kolposkopiyle incelenmesi genellikle önerilir. Uluslararası ASCCP kılavuzları de HPV pozitif ASCUS sonucunda, önceki sonuçlarınız aksini göstermiyorsa kolposkopiyi önerir.

Kararı değiştiren birkaç etken vardır:

• Önceki sonuçlarınız: Bir yıl önceki HPV testiniz negatifse ve bu yeni bir pozitiflikse, bazı durumlarda kısa aralıklı izlem de seçenek olabilir.
• HPV tipi: HPV 16 veya 18 pozitifliğinde smear sonucundan bağımsız olarak kolposkopi önerilir; ayrıntıları HPV 16 ve 18 yazımızda bulabilirsiniz.
• Yaşınız ve gebelik durumu: 25 yaş altında ve gebelikte yaklaşım daha temkinlidir; bazı işlemler ertelenebilir.

ASCUS ve HPV negatif sonucunda ise tablo çok daha rahatlatıcıdır ve çoğu zaman belirli bir süre sonra tekrar test yeterli olur.

Mantar veya Vajinal Enfeksiyon Smear Sonucunu Bozar mı?

Bozabilir. Mantar, bakteriyel vajinoz ya da başka bir enfeksiyon rahim ağzında iltihaba yol açtığında hücrelerde geçici değişiklikler görülebilir. Patolog bu değişiklikleri bazen ASCUS olarak raporlar; yoğun iltihap ise örneğin yeterince değerlendirilememesine neden olabilir. Bu durumda raporda örneğin yetersiz olduğu yazar.

• Smear raporunuzda enfeksiyon ya da iltihap notu varsa önce enfeksiyon tedavi edilir; tekrar smear zamanlamasını hekiminiz belirler.
• Belirgin akıntı, kaşıntı veya yanma şikâyetiniz varsa smear için genellikle tedaviden sonrası tercih edilir.
• Testten önceki 48 saat içinde vajinal krem ya da fitil kullanmamak, vajinal duş yapmamak ve cinsel ilişkiden kaçınmak sonucun güvenilirliğini artırır.
• Enfeksiyon smear’deki hafif değişikliği açıklayabilir; ancak HPV pozitifliğini açıklamaz. HPV pozitifse izlem planı yukarıdaki gibi ayrıca değerlendirilir.

Smear sonucunuzu birlikte değerlendirmek ve size uygun izlem planını netleştirmek için iletişim sayfamızdan randevu talebinde bulunabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

ASCUS kanser mi demek?

Hayır. ASCUS, hücrelerde nedeni netleşmemiş hafif bir farklılık görüldüğünü bildiren en hafif anormal smear kategorisidir; kanser tanısı değildir. Arkasında çoğu zaman geçici HPV enfeksiyonu, enfeksiyon ya da hormonal değişiklikler vardır. ASCUS sonucunda kanser saptanması istisnai derecede nadirdir. Yine de sonuç görmezden gelinmez; HPV testi ve hekim değerlendirmesiyle izlem planı yapılır.

LSIL kendiliğinden geçer mi?

Çoğunlukla evet. LSIL genellikle aktif bir HPV enfeksiyonunun hücrelerde bıraktığı hafif değişikliği gösterir ve özellikle genç kadınlarda bağışıklık sistemi virüsü 1-2 yıl içinde büyük oranda temizler; sonraki smearlerde sonuç sıklıkla normale döner. Ancak “çoğunlukla geçer” bilgisi izlemi atlamanın gerekçesi yapılmamalıdır; hangi aralıkla kontrol gerektiğine hekiminiz karar verir.

Smear sonucum ASCUS çıktı, neden HPV testi isteniyor?

HPV testi, ASCUS’taki belirsizliği çözen yol ayrımıdır. Hafif hücre değişikliğinin arkasında yüksek riskli bir HPV tipi olup olmadığını gösterir. HPV negatifse tablo büyük ölçüde rahatlatıcıdır ve genellikle izlem yeterli olur; pozitifse daha yakın takip ya da kolposkopi ile ileri inceleme planlanır. Birçok laboratuvar iki testi aynı örnekten birlikte çalışabilir.

Kolposkopi nedir, ağrılı bir işlem mi?

Kolposkopi, rahim ağzının büyüteçli bir aletle aydınlatılarak incelenmesidir; jinekolojik muayeneye benzer ve genellikle birkaç dakika sürer. Ameliyat değildir, anestezi gerektirmez. Hekim şüpheli bir alan görürse aynı seansta küçük bir biyopsi alabilir; bu sırada kısa süreli bir kramp hissi olabilir. Kesin tanı, alınan dokunun patoloji incelemesiyle konur.

ASCUS veya LSIL sonrası tekrar smear ne zaman yapılır?

Tek bir standart süre yoktur; tekrar zamanı yaşınıza, HPV sonucunuza ve önceki smear geçmişinize göre hekiminiz tarafından belirlenir. Düşük riskli tablolarda genellikle aylar ölçeğinde bir tekrar ya da rutin taramaya dönüş planlanırken, risk faktörü taşıyanlarda aralık kısalır. Önemli olan verilen randevu tarihine uymak ve izlemi yarıda bırakmamaktır.

Kaynaklar: American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG), ASCCP, American Cancer Society.