Endometrium Nedir? Raporda Proliferatif, Sekretuar ve Atrofik Endometrium Ne Demek?

Ultrason sonucunda endometrium kalınlığı, biyopsi raporunda ise sekretuar ya da proliferatif endometrium yazdığını gören pek çok kadın bu sözcüklerin ne anlama geldiğini merak eder. Bu yazıda rahim iç zarının ne olduğunu, adet döngüsünde nasıl değiştiğini ve raporlarda sık geçen terimlerin anlamını sade bir dille anlatıyoruz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Kendi raporunuzun yorumu için tetkiki isteyen hekiminize danışmalısınız.

Endometrium Nedir?

Endometrium, rahmin kas tabakasının (miyometrium) iç yüzünü döşeyen, bezlerden ve destek dokusundan oluşan zardır. İki katmanı vardır:

İçindekiler

1. Endometrium Nedir?
2. Adet Döngüsünde Endometrium Nasıl Değişir?
3. Patoloji Raporunda Endometrium Terimleri Ne Anlama Gelir?
4. Rapor Çıktıktan Sonra Ne Olur?
5. Endometrium Kalınlığı: Ultrasonda Neye Bakılır?
6. Hangi Durumlarda Endometrium Hastalığından Şüphelenilir?
7. Endometriozis ve Adenomiyozis ile Farkı
8. Bu Yazının Diğer Yazılarımızdan Farkı
9. Sık Sorulan Sorular
10. Kaynaklar

• Fonksiyonel katman: Hormonlara yanıt veren, her döngüde kalınlaşıp adetle dökülen yüzey katmanıdır.
• Bazal katman: Kas tabakasına yakın, dökülmeyen ve her adetten sonra fonksiyonel katmanın yeniden oluşmasını sağlayan derin katmandır.

Endometriumun temel görevi, döllenmiş yumurtanın tutunabileceği bir ortam hazırlamaktır. Gebelik oluşmadığında hormon düzeyleri düşer ve fonksiyonel katman adet kanamasıyla atılır.

Adet Döngüsünde Endometrium Nasıl Değişir?

• Adet (menstrüel) dönemi: Fonksiyonel katman dökülür; patoloji raporlarında dağılmış ya da menstrüel endometrium olarak tarif edilebilir.
• Proliferatif dönem: Adetin bitiminden yumurtlamaya kadar östrojen etkisiyle bezler ve destek dokusu çoğalır, zar kalınlaşır.
• Sekretuar dönem: Yumurtlamadan sonra sarı cisimden salgılanan progesteron, bezlerin salgı yapmasını ve zarın gebeliğe hazırlanmasını sağlar.
• Menopoz sonrası: Yumurtalık hormonları azaldığı için zar incelir ve atrofik hale gelir.

Bu nedenle aynı kadında döngünün farklı günlerinde yapılan ultrason ya da biyopsi farklı sonuç verebilir. Raporun doğru yorumlanması için son adet tarihinin ve kullanılan hormonların bilinmesi önemlidir.

Patoloji Raporunda Endometrium Terimleri Ne Anlama Gelir?

endometrial biyopsi ya da küretaj sonrası raporlarda sık karşılaşılan ifadeler ve genel anlamları şunlardır:

• Proliferatif endometrium: Döngünün ilk yarısına uyan olağan görünüm.
• Sekretuar endometrium: Yumurtlama sonrasına uyan olağan görünüm; yumurtlamanın olduğunu dolaylı olarak gösterir.
• Düzensiz proliferatif endometrium: Yumurtlama olmayan döngülerde, progesteronla dengelenmeyen östrojen etkisini düşündürebilir; kanama öyküsüyle birlikte değerlendirilir.
• Atrofik ya da inaktif endometrium: Hormon etkisinin azaldığı, incelmiş zar; menopozda beklenen bulgudur.
• Progestin etkisi ya da desidualize stroma: Hormonlu spiral, doğum kontrol hapı ya da progesteron tedavisinin dokuya yansımasıdır.
• Endometrial polip: Zardan kaynaklanan, çoğunlukla iyi huylu çıkıntı. Ayrıntılar için rahim polipi yazımıza bakabilirsiniz.
• Atipisiz ya da atipili hiperplazi: Zarın aşırı kalınlaşmasıdır; atipi varlığı kanser riskini artırdığı için tedavi yaklaşımı farklıdır.
• Endometrioid karsinom: Rahim zarından gelişen kanserin en sık türüdür ve uzman değerlendirmesi gerektirir.
• Yetersiz materyal: Değerlendirme için yeterli doku alınamamıştır; tekrar örnekleme ya da histeroskopi gerekebilir.

Raporda hangi terimin geçtiği kadar, örneğin hangi yakınma nedeniyle alındığı da önemlidir. Aynı ifade, kanaması olmayan genç bir kadında ve menopoz sonrası kanaması olan bir kadında farklı anlam taşıyabilir.

Rapor Çıktıktan Sonra Ne Olur?

Olağan döngü evrelerini tarif eden bir sonuç, yakınmalarınız da geçtiyse genellikle ek işlem gerektirmez ve rutin kontrollerinize devam edersiniz. Kanama sürüyorsa nedeni araştırılmaya devam edilir; polip ya da hiperplazi saptanmışsa tedavi seçenekleri yaşınız, çocuk isteğiniz ve atipi bulunup bulunmamasına göre planlanır. Raporda kanser ya da kanser öncüsü bir bulgu varsa, tedavinin jinekolojik onkoloji uzmanı tarafından planlanması önerilir. Her durumda raporu tek başına okumak yerine hekiminizle birlikte değerlendirmeniz, gereksiz kaygıyı da gecikmeyi de önler.

Endometrium Kalınlığı: Ultrasonda Neye Bakılır?

Transvajinal ultrasonda ölçülen endometrium kalınlığı, döngünün gününe göre doğal olarak değişir. Üreme çağında döngünün ikinci yarısında daha kalın görünmesi olağandır. Menopoz sonrası dönemde ise zarın ince olması beklenir; kalın bulunması ya da kanamayla birlikte olması ek değerlendirme gerektirebilir.

Kalınlığın yorumunu etkileyen başlıca durumlar şunlardır:

• Menopozda olup olmamak ve menopoz sonrası kanama bulunup bulunmaması
• Hormon tedavisi, hormonlu spiral ya da doğum kontrol hapı kullanımı
• Meme kanseri nedeniyle tamoksifen kullanımı; bu konu tamoksifen kullanan kadınlarda rahim takibi yazımızda ayrıca anlatılmıştır
• Polip ya da miyom gibi ölçümü etkileyen eşlik eden durumlar

Zarın olağandan kalın bulunması ve bunun nedenleri rahim iç zarı kalınlaşması (endometrial hiperplazi) yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Hangi Durumlarda Endometrium Hastalığından Şüphelenilir?

Endometrium hastalıklarının en önemli işareti anormal rahim kanamasıdır. Şu durumlar hekime başvurmayı gerektirir:

• Menopozdan sonra olan her türlü kanama ya da lekelenme (menopoz sonrası kanama)
• Adet arası kanamalar ya da ilişki sonrası kanama
• Eskisine göre belirgin biçimde uzayan ya da yoğunlaşan adetler
• Kırk yaş üzerinde düzensizleşen ve uzun süren kanamalar

Bu yakınmaların çoğu polip, hiperplazi ya da hormon dengesizliği gibi iyi huylu nedenlere bağlıdır. Ancak özellikle menopoz sonrası kanamada rahim zarı (endometrium) kanseri olasılığının dışlanması gerekir. Hangi belirtilere dikkat edilmesi gerektiğini rahim kanseri belirtileri yazımızda anlattık.

Endometriozis ve Adenomiyozis ile Farkı

İsimleri benzediği için sık karıştırılan iki durum vardır. Endometriozis, endometriuma benzeyen dokunun rahim dışında, örneğin yumurtalık ve karın zarı üzerinde bulunmasıdır. adenomiyozis ise bu dokunun rahmin kas tabakası içine yerleşmesidir. Her ikisi de endometriumun kendisinde bir hastalık değildir; ağrılı adet ve kanama yakınmalarıyla seyreder ve farklı tedavi edilir.

Bu Yazının Diğer Yazılarımızdan Farkı

Bu yazı rahim iç zarının kendisini ve raporlarda geçen temel terimleri açıklar. Biyopsinin nasıl yapıldığını endometrial biyopsi yazımızda, zarın aşırı kalınlaşmasını ve tedavisini hiperplazi yazımızda, kanser şüphesi uyandıran belirtileri ise belirtiler yazımızda bulabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Endometrium ne demek?

Endometrium, rahmin iç yüzünü döşeyen zardır; Türkçede rahim iç zarı ya da rahim zarı olarak da anılır. Her adet döngüsünde hormonların etkisiyle kalınlaşır, gebelik olmazsa adet kanamasıyla dökülür ve yeniden oluşur.

Sekretuar endometrium ne demek, normal mi?

Sekretuar endometrium, yumurtlamadan sonra progesteron etkisiyle gebeliğe hazırlanan rahim zarının görünümüdür. Adet döngüsünün ikinci yarısında alınan bir örnekte bu sonuç normaldir ve tek başına hastalık anlamına gelmez.

Proliferatif endometrium kanser midir?

Hayır. Proliferatif endometrium, adet döngüsünün ilk yarısında östrojen etkisiyle büyüyen normal rahim zarını tarif eder. Raporda düzensiz proliferatif ifadesi varsa, bunun yumurtlama olmayan döngülerle ilişkisi hekiminiz tarafından kanama öykünüzle birlikte değerlendirilir.

Atrofik endometrium ne anlama gelir?

Atrofik endometrium, hormon etkisinin azaldığı, incelmiş rahim zarıdır. Menopoz sonrasında beklenen bir bulgudur. Menopoz sonrası kanamanın sık nedenlerinden biri de bu incelmiş zardır; ancak bu yorum ancak gerekli değerlendirme yapıldıktan sonra yapılabilir.

Endometrium kalınlığı kaç olmalı?

Tek bir doğru değer yoktur. Kalınlık adet döngüsünün gününe, menopoz durumuna, hormon ya da tamoksifen kullanımına ve kanama olup olmamasına göre farklı yorumlanır. Ölçümün anlamını, ultrasonu yapan ya da raporu değerlendiren hekiminiz bu bilgilerle birlikte açıklar.

Kaynaklar

• NCI PDQ: Endometrium Kanseri
• ACOG: Anormal Rahim Kanaması
• NHS: Rahim Kanseri

Raporunuzu birlikte değerlendirmek ya da muayene randevusu almak için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.