HPV Aşısı: Türleri, Yaşı, Doz Takvimi ve Korunma Rehberi

HPV aşısı, Human Papillomavirus (İnsan Papilloma Virüsü) enfeksiyonlarına karşı geliştirilmiş koruyucu bir aşıdır. Rahim ağzı kanseri başta olmak üzere HPV ile ilişkili birçok kanserden ve genital siğillerden korur. Hem kız hem erkek çocuklara, 9 yaşından itibaren önerilir. Aşı mevcut bir enfeksiyonu tedavi etmez; virüsle karşılaşmadan önce yapıldığında en yüksek korumayı sağlar. Bu rehber, HPV aşısının türlerini, yaş ve doz takvimini, koruduğu hastalıkları, yan etkilerini ve en çok merak edilen soruların yanıtlarını bir arada sunuyor.

Özetle

• HPV aşısı, rahim ağzı kanserinin ana nedeni olan yüksek riskli HPV tiplerine karşı %90’ın üzerinde koruma sağlar (Dünya Sağlık Örgütü).
• En ideal dönem 9-14 yaş arasıdır; bu grupta 2 doz yeterlidir, 15 yaş ve üzerinde 3 doz uygulanır.
• 4’lü ve 9’lu aşılar genital siğillerden de korur; 2’li aşı yalnızca rahim ağzı kanserine odaklıdır.
• Aşı hem kızlar hem erkekler içindir ve 45 yaşına kadar uygulanabilir.
• Aşı olsanız da düzenli smear (Pap) testi ihmal edilmemelidir.

HPV aşısı nedir ve işe yarar mı?

HPV aşısı, Human Papillomavirus enfeksiyonlarına karşı bağışıklık oluşturan koruyucu bir aşıdır. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre cinsel olarak aktif nüfusun yaklaşık %80’i yaşamı boyunca en az bir kez HPV ile karşılaşır. Aşı, bu virüsün en tehlikeli tiplerine karşı vücudu önceden hazırlar.

İçindekiler

1. HPV aşısı nedir ve işe yarar mı?
2. HPV virüsü nedir ve nasıl bulaşır?
3. HPV aşısı hangi hastalıklardan korur?
4. HPV aşısı türleri nelerdir? Gardasil, Gardasil 9 ve Cervarix farkı
5. 2'li aşı (Cervarix)
6. 4'lü aşı (Gardasil)
7. 9'lu aşı (Gardasil 9)
8. HPV aşısı ne zaman ve hangi yaşta yapılmalı? Doz takvimi
9. Doz takvimine dair önemli notlar
10. HPV aşısı genital siğilleri engeller mi?
11. Mevcut genital siğiller nasıl tedavi edilir?
12. HPV aşısı rahim ağzı kanserinden nasıl korur?
13. Smear testi tek başına yeterli mi?
14. Daha önce HPV enfeksiyonu veya işlem geçirenler aşı olabilir mi?
15. Pratik sorular: kaçan doz, aşı değiştirme ve HPV pozitifken aşı
16. Dozu kaçırdım, aşıya baştan mı başlamalıyım?
17. 4'lü aşıyla başladım, 9'lu aşıyla devam edebilir miyim?
18. HPV pozitifim, aşı olmamın faydası var mı?
19. HPV aşısı hakkında yaygın yanlış bilgiler
20. HPV aşısının yan etkileri nelerdir? Güvenli mi?
21. Erkeklere HPV aşısı yapılır mı?
22. 30 yaş üstü HPV aşısı için ayrı bir değerlendirme gerekir
23. HPV aşısı hakkında sık sorulan sorular
24. HPV aşısı adetliyken (regl döneminde) yapılır mı?
25. HPV aşısı kilo aldırır mı?
26. Cinsel ilişki başladıktan sonra HPV aşısı yaptırmak faydalı mı?
27. Hamilelik döneminde HPV aşısı yapılabilir mi?
28. HPV aşısı öncesi test yaptırmam gerekir mi?
29. HPV aşısı ne kadar süre koruma sağlar?
30. Aşı olduktan sonra smear testi yaptırmaya devam etmeli miyim?
31. HPV aşısı SGK tarafından karşılanıyor mu?

Tüm başlıkları göster Alt başlıkları gizle

HPV, dünya genelinde en yaygın cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan biridir ve 100’den fazla tipi bulunur. Bu tiplerin bir kısmı genital siğillere, bir kısmı ise rahim ağzı kanseri gibi ciddi hastalıklara yol açar. Aşı, virüs benzeri parçacıklar (VLP) aracılığıyla bağışıklık sistemini uyarır. Böylece gerçek bir enfeksiyon riski olmadan, virüse karşı antikor ve hafıza hücreleri üretilir.

İşe yarar mı sorusunun yanıtı nettir: evet. Aşı, içerdiği HPV tiplerine karşı %90’ın üzerinde koruma sağlar. En yüksek etki, kişi virüsle henüz karşılaşmadan, yani cinsel aktivite başlamadan önce elde edilir. Bu nedenle erken yaşta aşılama kritik öneme sahiptir. HPV virüsü, tanısı ve tedavisi hakkında daha ayrıntılı bilgi için HPV rehberimizi inceleyebilirsiniz.

HPV aşısı mevcut bir enfeksiyonu tedavi etmez. Gelecekte karşılaşılabilecek yeni HPV tiplerine karşı koruma sağlayan önleyici bir aşıdır.

HPV virüsü nedir ve nasıl bulaşır?

HPV, 100’den fazla tipi bulunan bir virüs ailesidir ve bunların yaklaşık 40 tanesi genital bölgeyi etkiler. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre cinsel olarak aktif nüfusun yaklaşık %80’i yaşamı boyunca en az bir kez bu virüsle karşılaşır. Bulaşma, enfekte kişiyle cilt teması veya cinsel aktivite yoluyla gerçekleşir.

Virüs, mikroskobik yaralar veya mukoza yüzeyleri aracılığıyla vücuda girer ve hücre içinde çoğalır. HPV tipleri risk düzeyine göre ikiye ayrılır. Düşük riskli tipler (özellikle HPV 6 ve 11) genital siğillere neden olur; yüksek riskli tipler (özellikle HPV 16 ve 18) ise kanser gelişme riskini artırır.

HPV enfeksiyonu çoğu zaman sessiz seyreder ve belirti vermez. Virüs uzun süre latent (uykuda) kalabildiği için, kişi enfekte olduktan yıllar sonra bile siğil veya hücresel değişiklikler ortaya çıkabilir. Bu sessiz seyir, aşı ile erken korunmayı daha da değerli kılar. HPV’nin tanısı ve tedavisi konusunda kapsamlı bilgi HPV rehberimizde yer alıyor.

HPV aşısı hangi hastalıklardan korur?

HPV aşısı yalnızca rahim ağzı kanserinden değil, HPV ile ilişkili birçok kanserden ve genital siğillerden korur. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık %70’i HPV 16 ve HPV 18 tiplerinden kaynaklanır ve aşı bu tipleri hedef alır.

Aşının koruma sağladığı başlıca hastalıklar şunlardır:

• Rahim ağzı kanseri (serviks kanseri)
• Vulva kanseri
• Vajina kanseri
• Anal kanser
• Penis kanseri
• Genital siğiller (kondilom)
• Orofaringeal kanserler (ağız ve boğaz kanserleri)

Bu koruma hem kadınlarda hem erkeklerde geçerlidir. HPV tiplerinin bir kısmı düşük riskli olup genital siğillere neden olurken, yüksek riskli tipler kanser gelişimini tetikler. Kullanılan aşının türüne göre korunulan hastalık yelpazesi genişler. Örneğin 9’lu aşı, rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık %90’ından koruma sağlayacak kadar geniş kapsamlıdır.

Koruma en yüksek düzeye, aşı HPV ile karşılaşmadan önce uygulandığında ulaşır. Aşı, virüsün hücrelere tutunmasını ve kanser öncesi hücresel değişikliklere yol açmasını engelleyerek çalışır.

HPV aşısı türleri nelerdir? Gardasil, Gardasil 9 ve Cervarix farkı

Piyasadaki HPV aşıları, korudukları HPV tipi sayısına göre 2’li (bivalent), 4’lü (kuadrivalent) ve 9’lu (nonovalent) olarak sınıflandırılır. En geniş kapsamlı seçenek olan 9’lu aşı, dokuz farklı HPV tipini hedef alır ve rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık %90’ına karşı koruma sağlar. Aşı seçimi yaşa, cinsiyete ve risk durumuna göre yapılır.

Bu üç aşı türü arasındaki temel fark, içerdikleri HPV tip sayısı ve korudukları hastalık yelpazesidir. Genital siğil koruması yalnızca 4’lü ve 9’lu aşılarda bulunur, çünkü bu aşılar düşük riskli HPV 6 ve 11 tiplerini de içerir.

Aşı Türü	Marka	Koruduğu HPV Tipleri	Koruduğu Ana Hastalıklar	Yaş Aralığı
2’li (Bivalent)	Cervarix	HPV 16, 18	Rahim ağzı kanseri	9-45 yaş
4’lü (Kuadrivalent)	Gardasil	HPV 6, 11, 16, 18	Rahim ağzı kanseri, genital siğiller	9-45 yaş
9’lu (Nonovalent)	Gardasil 9	HPV 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58	Rahim ağzı kanseri, genital siğiller, diğer HPV kanserleri	9-45 yaş

2’li aşı (Cervarix)

Cervarix, HPV 16 ve 18 tiplerine karşı koruma sağlayan ilk nesil aşılardandır. Özellikle rahim ağzı kanseri önlenmesine odaklanır ve yüksek riskli bu iki tipe karşı güçlü bir bağışıklık yanıtı oluşturur. Rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık %70’ine karşı etkili koruma sunar. Ancak genital siğillere karşı koruma sağlamaz.

4’lü aşı (Gardasil)

Gardasil, HPV 6, 11, 16 ve 18 tiplerine karşı koruma sağlar. En önemli avantajı, rahim ağzı kanserine ek olarak genital siğillere karşı da koruma sunmasıdır. Hem kadınlarda hem erkeklerde kullanılabilen bu aşı, genital bölge hastalıklarına karşı kapsamlı bir profil sağlar.

9’lu aşı (Gardasil 9)

Gardasil 9, günümüzde mevcut en kapsamlı HPV aşısıdır. Dokuz farklı HPV tipine (6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58) karşı koruma sağlar ve rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık %90’ına karşı etkilidir. Aynı zamanda vulva, vajina, anal kanser ve genital siğillere karşı da geniş koruma sunar. Modern aşılama programlarında altın standart olarak kabul edilir.

HPV aşısı ne zaman ve hangi yaşta yapılmalı? Doz takvimi

HPV aşısı için en ideal dönem, cinsel aktivite başlamadan önce olan 9-14 yaş arasıdır. Amerikan Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC), aşıyı 11-12 yaşlarında rutin aşılama programının parçası olarak önerir ve bu grupta etkinliğin %90’ın üzerinde olduğunu belirtir. Dünya Sağlık Örgütü de aşının 9 yaşından itibaren uygulanmasını önerir.

Aşının maksimum koruma sağlaması için tek şart, bağışıklık sisteminin henüz HPV ile karşılaşmamış olmasıdır. Bu nedenle erken yaş, hem daha güçlü antikor yanıtı hem de virüsle karşılaşma riskinin düşük olması bakımından avantajlıdır. 9-14 yaş grubunda sadece 2 doz yeterliyken, 15 yaş ve üzerinde 3 doz gerekir. Bu durum, genç yaşta bağışıklık sisteminin aşıya verdiği güçlü yanıtın göstergesidir.

Yaş Grubu	Doz Sayısı	Uygulama Şeması
9-14 yaş	2 doz	6-12 ay arayla
15-26 yaş	3 doz	0-2-6 ay şemasında
27-45 yaş	3 doz	0-2-6 ay şemasında (doktor önerisiyle)

Doz takvimine dair önemli notlar

• İlk doz belirlenen tarihte kas içine uygulanır.
• 3 doz şemasında ikinci doz ilk dozdan 1-2 ay sonra yapılır.
• Üçüncü doz ilk dozdan 6 ay sonra tamamlanır.
• Dozlar arası minimum süre 4 haftadır.
• Aşı arası süre uzarsa program baştan başlatılmaz, kaldığı yerden devam edilir.
• Aşı sonrası, özellikle genç hastalarda bayılma riski nedeniyle 15-20 dakika gözlem önerilir.

45 yaş üstü bireylerde rutin aşılama önerilmez. Aşı öncesinde smear veya HPV testi yaptırma zorunluluğu da yoktur, çünkü aşının koruyucu etkisi mevcut enfeksiyon durumundan bağımsız çalışır. Test beklemek aşıyı gereksiz yere geciktirebilir.

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, HPV aşısının cinsel aktivite başlamadan önce yapılması durumunda rahim ağzı kanserinden korunma oranı %90’ın üzerine çıkar.

HPV aşısı genital siğilleri engeller mi?

Evet, 4’lü ve 9’lu HPV aşıları genital siğilleri büyük ölçüde engeller. Genital siğillerin yaklaşık %90’ı düşük riskli HPV 6 ve 11 tiplerinden kaynaklanır ve bu iki aşı türü bu tipleri içerir. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre aşı uygulanan ülkelerde genital siğil görülme oranları %67’ye varan düşüşler göstermiştir.

Genital siğiller, HPV enfeksiyonu sonucu genital bölgede oluşan iyi huylu deri lezyonlarıdır. Karnabahar benzeri, kabartılı ve genellikle ağrısızdır. Kadınlarda en sık vulva, vajina girişi, serviks ve anal bölgede; erkeklerde penis ve anal bölgede görülür. Virüsle temas sonrası siğiller genellikle 2-8 hafta içinde ortaya çıkar, ancak bu süre aylar hatta yıllar sürebilir.

Aşı, HPV 6 ve 11 tiplerine karşı antikor üreterek virüsün vücuda yerleşmesini engeller. Böylece siğil oluşumu daha başlamadan önlenir. Önemli bir nokta şudur: aşı mevcut siğilleri tedavi etmez. Var olan siğiller için kriyoterapi, lazer, elektrokoter veya topikal krem gibi tedavi yöntemleri gerekir. Aşının rolü, gelecekteki enfeksiyonları ve yeni siğil oluşumunu önlemektir.

HPV virüsü tedaviyle vücuttan tamamen temizlenemez; görünür siğiller giderilse bile virüs latent kalabilir. Bu yüzden en etkili yaklaşım, aşı ile korunmadır.

Mevcut genital siğiller nasıl tedavi edilir?

Aşı siğilleri önler, ama var olan siğillerin giderilmesi için ayrı tedavi yöntemleri gerekir. Tedavi seçimi; siğillerin boyutu, sayısı, konumu ve kişinin genel sağlık durumuna göre yapılır. Doktorlar genellikle en az invaziv yöntemden başlar ve gerektiğinde daha güçlü seçeneklere geçer.

Tedavi Yöntemi	Başarı Oranı	Uygulama Süresi
İmiquimod krem	%45-85	8-16 hafta
Kriyoterapi (dondurma)	%60-90	2-4 seans
Lazer tedavisi (CO2)	%85-95	1-3 seans
Cerrahi eksizyon	%90-95	Tek seans

Topikal kremler, siğil dokusunu yavaşça yok ederken bağışıklık sistemini uyarır. Kriyoterapi, sıvı nitrojenle siğili dondurarak hücre ölümü oluşturur. Lazer ise ışık enerjisiyle siğil dokusunu buharlaştırır ve geniş, dirençli siğillerde tercih edilir. Hiçbir yöntem virüsü tamamen yok etmez; bu nedenle tedavi sonrası düzenli kontrol ve nüks riskine karşı takip şarttır. İmiquimod krem dahil tüm bu tedaviler yalnızca hekim reçetesiyle ve hekim kontrolünde uygulanır.

Genital siğiller ve tedavi yöntemleri hakkında ayrıntılı bilgi için genital siğiller ve tedavisi rehberimize bakabilirsiniz.

HPV aşısı rahim ağzı kanserinden nasıl korur?

HPV aşısı, rahim ağzı kanserinden korunmanın en etkili yoludur. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre rahim ağzı kanserinin yaklaşık %99’u HPV enfeksiyonundan kaynaklanır ve aşı, kanserin ana nedeni olan yüksek riskli HPV tiplerine karşı %90’ın üzerinde koruma sağlar. Bu, kanseri kaynağında önlemek anlamına gelir.

Rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık %70’i HPV 16 ve HPV 18 tiplerinden gelişir. Aşı bu tipleri hedef alarak virüsün rahim ağzı hücrelerine tutunmasını ve kanser öncesi değişikliklere yol açmasını engeller. Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) verilerine göre HPV 16 ve 18, dünyada yılda yaklaşık 630.000 kanser vakasından sorumludur ve bunların büyük kısmı aşı ile önlenebilir niteliktedir.

Ulusal aşı programlarının etkisi gerçek dünyada da görülmüştür. Avustralya, 2007’de başlattığı program sonrası genç kadınlarda yüksek riskli HPV enfeksiyonlarında %77 azalma kaydetmiştir. Finlandiya ise okul tabanlı yüksek kapsamlı aşılama ile HPV enfeksiyonlarında %80’e varan düşüş sağlamıştır. Bu örnekler, toplumsal bağışıklığın gücünü ortaya koyar.

Aşı tüm HPV tiplerini kapsamadığı için, aşı olan kadınların düzenli smear testini sürdürmesi gerekir. Aşı ve tarama birlikte uygulandığında en kapsamlı koruma sağlanır.

Smear testi tek başına yeterli mi?

Smear testi rahim ağzı kanserinin erken tanısında kritik rol oynar, ancak tek başına yeterli değildir. Konvansiyonel smear’in etkinliği yaklaşık %70-80 iken, HPV DNA testi %95-99’a kadar çıkar. En güvenilir yaklaşım, aşı ile tarama testlerini birlikte kullanmaktır.

Smear testi yalnızca anormal hücreleri gösterir; HPV varlığını doğrudan tespit etmez. HPV DNA testi ise yüksek riskli tiplerin varlığını saptayarak, smear’in gözden kaçırabileceği durumları yakalar. Özellikle 30 yaş üstü kadınlarda her iki testin birlikte yapıldığı ko-test yöntemi altın standart kabul edilir.

Tarama Yöntemi	Etkinlik Oranı	Önerilen Sıklık	Yaş Aralığı
Konvansiyonel smear	%70-80	3 yılda bir	21-65 yaş
Sıvı bazlı sitoloji	%80-90	3 yılda bir	21-65 yaş
HPV DNA testi	%95-99	5 yılda bir	30-65 yaş
Ko-test (smear + HPV)	%99	5 yılda bir	30-65 yaş

Aşılı kadınlarda bile düzenli tarama gereklidir. Aşı kanseri kaynağında engellese de tüm HPV tiplerini kapsamaz. Bu yüzden koruma stratejisinin iki ayağı vardır: aşı ile önleme ve tarama ile erken tanı.

Daha önce HPV enfeksiyonu veya işlem geçirenler aşı olabilir mi?

Evet, daha önce HPV enfeksiyonu geçirmiş, kolposkopi veya rahim ağzı tıraşı (konizasyon) yapılmış kişiler de aşı olabilir. Bu işlemler aşının etkinliğini azaltmaz; aksine aşı, henüz karşılaşılmamış HPV tiplerine karşı ek koruma sağlar. Kaynaklara göre bu grupta aşı nüks riskini de düşürür.

Kolposkopi, rahim ağzındaki anormal hücrelerin ayrıntılı incelenmesidir ve aşı için bekleme süresi gerektirmez. Konizasyon sonrasında ise genellikle iyileşme sürecinin tamamlanması, çoğu durumda 6-8 hafta beklenmesi önerilir. Karar, doktor kontrolünde yara iyileşmesi ve patoloji sonuçları değerlendirilerek verilir.

Bu kişiler zaten HPV ile ilişkili sorun yaşadığı için yüksek risk grubunda kabul edilir. Aşı, hem aynı tipin yol açabileceği yeni lezyonları hem de diğer yüksek riskli tipleri hedef alır. Aşıya rağmen düzenli jinekolojik takip ve smear kontrolleri sürdürülmelidir.

Pratik sorular: kaçan doz, aşı değiştirme ve HPV pozitifken aşı

Aşı takviminde sık karşılaştığımız üç durum, hastalarımızın en çok sorduğu sorular arasında yer alıyor.

Dozu kaçırdım, aşıya baştan mı başlamalıyım?

Hayır. Dozlar arasındaki süre önerilenden uzun olsa bile aşı programı baştan başlatılmaz; kaldığınız dozdan devam edilir. Daha önce yapılan dozlar geçerliliğini korur. Önemli olan, eksik dozların hekiminizin belirleyeceği takvimle tamamlanmasıdır. Dozlar arasındaki en kısa süreye ise uyulmalıdır; çok erken yapılan doz tekrarlanması gerekebilir.

4’lü aşıyla başladım, 9’lu aşıyla devam edebilir miyim?

Evet. ABD Bağışıklama Danışma Kurulu (ACIP) önerilerine göre yarım kalan bir aşı programı, mevcut aşı türüyle sürdürülüp tamamlanabilir; yani 4’lü aşıyla başlanmış bir programın kalan dozları 9’lu aşıyla yapılabilir. 4’lü aşının tüm dozlarını zaten tamamlamış biri için ek 9’lu aşı yapılıp yapılmayacağı ise yaşa ve risk durumuna göre hekimle birlikte değerlendirilir. Aşı türleri arasındaki farkı yukarıdaki bölümde anlattık.

HPV pozitifim, aşı olmamın faydası var mı?

Aşı vücuttaki mevcut HPV enfeksiyonunu tedavi etmez; bu nedenle tedavi amacıyla yapılmaz. Ancak HPV pozitif bir kişi genellikle aşının kapsadığı tiplerin hepsini taşımaz; aşı, henüz karşılaşılmamış tiplere karşı koruma sağlar. Konizasyon gibi bir işlem geçirmiş kadınlarda da aşı hekim değerlendirmesiyle gündeme gelir. HPV pozitifliğinin ne anlama geldiğini HPV 16 ve 18 yazımızda anlattık. Aşı kararını vermeden önce test yaptırmanız gerekmez; aşı olduktan sonra da smear takibini sürdürmeniz gerekir.

Kaynak: CDC MMWR: 9’lu HPV aşısı kullanımına ilişkin ACIP önerileri (2015).

HPV aşısı hakkında yaygın yanlış bilgiler

HPV aşısı konusunda toplumda dolaşan pek çok asılsız iddia, ailelerin doğru karar vermesini zorlaştırır. Dünya Sağlık Örgütü ve gelişmiş ülkelerin sağlık otoriteleri aşının güvenilirliğini onaylamış ve rutin aşı takvimine dahil etmiştir. Bilimsel verilerle en sık düzeltilmesi gereken yanlış bilgiler şunlardır.

• Aşı kısırlığa neden olur: Bu iddianın hiçbir bilimsel dayanağı yoktur.
• Aşı cinsel aktiviteyi teşvik eder: Araştırmalar aşının cinsel davranışları etkilemediğini göstermektedir.
• Doğal bağışıklık aşıdan daha iyidir: HPV enfeksiyonu geçirmek, aşı kadar güçlü ve güvenilir bağışıklık sağlamaz.
• Aşı sadece kızlara gereklidir: Erkekler de HPV ile ilişkili kanserlerden korunmak için aşı olmalıdır.
• Tek doz yeterlidir: Tam koruma için yaşa göre önerilen doz sayısının tamamlanması gerekir.

Aşının uzun dönem güvenliği yakından izlenmekte ve bugüne kadar bir güvenlik sorunu saptanmamıştır. Doğru bilgiye ulaşmak için sosyal medya yerine sağlık uzmanlarına danışmak, hem aşının başarısı hem de güvenliği açısından en sağlıklı yoldur.

HPV aşısının yan etkileri nelerdir? Güvenli mi?

HPV aşısı, dünya genelinde milyonlarca kişiye güvenle uygulanmış bir aşıdır. Rahim Ağzı Kanserinden Korunma kaynaklarına göre 270 milyondan fazla doz uygulanmış olup, ciddi yan etki oranı 100.000 dozda yalnızca 1-2 vaka düzeyindedir. Yan etkilerin büyük çoğunluğu hafif ve geçicidir.

En sık görülen yan etkiler, aşının bağışıklık sistemini uyardığının normal işaretleridir:

• Aşı bölgesinde ağrı, kızarıklık ve şişlik
• Hafif ateş
• Baş ağrısı ve yorgunluk
• Mide bulantısı
• Kas ve eklem ağrıları
• Bayılma hissi (özellikle genç hastalarda)
• Çok nadir alerjik reaksiyonlar

Bu belirtiler genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden geçer. Aşı bölgesindeki lokal reaksiyonlarda soğuk kompres rahatlama sağlayabilir. Yüksek ateş, nefes darlığı, yüz ve boğazda şişlik gibi ciddi alerji belirtileri çok nadirdir; böyle bir durumda derhal sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Aşının güvenliği bağımsız çalışmalarla defalarca doğrulanmıştır. Cochrane Collaboration tarafından 73.000’den fazla katılımcının dahil edildiği sistematik derlemede, aşı ile ciddi yan etkiler arasında nedensel bir ilişki kurulamamıştır. Avustralya, İskandinav ülkeleri ve Kanada’da yürütülen büyük ölçekli çalışmalar da aynı sonuca ulaşmıştır.

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre HPV aşısının faydaları, potansiyel risklerinden çok daha fazladır. Aşı kısırlığa neden olmaz ve cinsel davranışları etkilemez; bu iddiaların bilimsel dayanağı yoktur.

Erkeklere HPV aşısı yapılır mı?

Evet, HPV aşısı erkekler için de önerilir. Erkekler HPV enfeksiyonuna yakalanabilir ve virüs erkeklerde genital siğiller, anal kanser, penis kanseri ve orofaringeal kanserlere yol açabilir. Dünya Sağlık Örgütü, erkeklerin aşılanmasının toplumsal bağışıklığı artırarak hem erkek hem kadın nüfusu koruduğunu belirtir.

Erkeklerde de en ideal dönem 9-14 yaştır; aşı 2 veya 3 doz olarak uygulanır. Erkeklerin aşılanması iki yönlü fayda sağlar: kişi kendi kanser riskini azaltırken, virüsün partnerlere bulaşmasını da engeller. Bu sayede rahim ağzı kanseri vakalarının azalmasına dolaylı katkıda bulunur.

30 yaş üstü HPV aşısı için ayrı bir değerlendirme gerekir

Aşının etkinliği yaşla birlikte azalsa da 45 yaşına kadar fayda sağlayabilir. Ancak 30 yaş sonrasında karar, kişinin HPV maruziyeti ve risk faktörleri değerlendirilerek bireysel olarak verilmelidir. Bu yaş grubu için beklenen fayda, mevcut tarama sonuçları ve uzman görüşü, ayrı bir başlık altında ayrıntılı ele alınmıştır. Konunun tamamı için 30 Yaş Sonrası HPV Aşısı yazımızı okuyabilirsiniz.

HPV aşısı hakkında sık sorulan sorular

HPV aşısı adetliyken (regl döneminde) yapılır mı?

Adet dönemi HPV aşısının uygulanmasına engel değildir. Aşı, kişinin regl durumundan bağımsız olarak önerilen doz takvimine göre yapılabilir. Aşı öncesinde smear veya HPV testi gerekmediği gibi, adet döneminin geçmesini beklemeye de gerek yoktur. Kişisel durumunuz için hekiminize danışabilirsiniz.

HPV aşısı kilo aldırır mı?

Kilo alımı, HPV aşısının bilinen yan etkileri arasında yer almaz. Kaynaklarda belirtilen yaygın yan etkiler aşı bölgesinde ağrı, kızarıklık, hafif ateş, baş ağrısı ve yorgunluktur ve bunlar birkaç gün içinde geçer. Aşının metabolizmayı veya kiloyu etkilediğine dair bir bulgu bulunmamaktadır.

Cinsel ilişki başladıktan sonra HPV aşısı yaptırmak faydalı mı?

Evet, cinsel aktif kişilerde de aşı faydalıdır. Bir kişinin tüm HPV tiplerine aynı anda maruz kalması olası değildir; aşı henüz karşılaşılmamış tiplere karşı koruma sağlar. Özellikle 9’lu aşı, dokuz farklı tipi kapsadığı için avantajlıdır. En yüksek etkinlik yine de cinsel aktivite öncesinde elde edilir.

Hamilelik döneminde HPV aşısı yapılabilir mi?

Hamilelik döneminde HPV aşısı önerilmez ve ertelenir. Aşı serisi sırasında hamilelik gerçekleşirse, kalan dozlar doğumdan sonra kaldığı yerden tamamlanır. Hamilelik planlayanların aşıyı gebelik öncesinde bitirmesi en ideal yaklaşımdır. Emzirme döneminde ise aşı güvenle uygulanabilir.

HPV aşısı öncesi test yaptırmam gerekir mi?

Hayır, aşı öncesinde smear veya HPV testi yaptırma zorunluluğu yoktur. Aşının koruyucu etkisi mevcut enfeksiyon durumundan bağımsız çalışır; negatif test aşı gerekliliğini kaldırmaz, pozitif test ise aşıya engel değildir. Test beklemek aşıyı gereksiz yere geciktirebilir.

HPV aşısı ne kadar süre koruma sağlar?

Mevcut araştırmalar HPV aşısının en az 10-15 yıl güçlü koruma sağladığını göstermektedir. Uzun vadeli takip çalışmaları sürmekte olup, korumanın daha da uzun olabileceği düşünülmektedir. Şu an için rapel (hatırlatma) doza ihtiyaç olmadığı belirtilmektedir; belirlenen doz serisi tamamlandığında koruma uzun yıllar devam eder.

Aşı olduktan sonra smear testi yaptırmaya devam etmeli miyim?

Evet, aşı sonrası da düzenli smear testi gereklidir. Aşı tüm HPV tiplerini kapsamaz ve %100 koruma garantisi vermez. 21 yaşından itibaren düzenli jinekolojik muayene ve smear testi, rahim ağzı kanserinin erken tanısı için kritik önem taşır. Aşı ve tarama birlikte en güçlü korumayı sağlar.

HPV aşısı SGK tarafından karşılanıyor mu?

HPV aşısı, belirli yaş grupları ve risk faktörleri kapsamında SGK tarafından karşılanabilir. Kapsam ve fiyatlar zaman içinde değişebildiğinden, güncel karşılama durumu ve ücret bilgisi için başvuracağınız sağlık kuruluşundan veya Sağlık Bakanlığı açıklamalarından bilgi almanız önerilir.

HPV aşısıyla ilgili kişiye özel değerlendirme için mutlaka bir uzmana danışın. Prof. Dr. Taylan Şenol, jinekolojik onkoloji alanındaki deneyimiyle, size uygun aşı ve tarama planının belirlenmesinde yol gösterebilir.