Lenfosel Nedir? Ameliyat Sonrası Lenf Sıvısı Birikmesi

Jinekolojik kanser ameliyatı geçiren hastaların kontrol görüntülemelerinde zaman zaman şu ifade yer alır: operasyon lojunda sıvı koleksiyonu, lenfosel ile uyumlu. Bu cümle çoğu hastada haklı bir endişe doğurur: yeni bir kitle mi, hastalık mı tekrarladı? Oysa lenfosel, lenf düğümü çıkarılan ameliyatların bilinen ve çoğunlukla zararsız bir sonucudur. Bu yazıda lenfoselin ne olduğunu, kimlerde görüldüğünü, hangi belirtilerin önemli olduğunu ve nasıl tedavi edildiğini anlatıyoruz.

Lenfosel Nedir?

Lenf sistemi, doku aralarındaki sıvıyı toplayıp dolaşıma geri taşıyan ince kanallardan ve bu kanallar üzerindeki lenf düğümlerinden oluşur. Kanser cerrahisinde evreleme ya da tedavi amacıyla lenf düğümleri çıkarıldığında bu ince kanalların bir kısmı kesilir. Kesilen kanallardan sızan lenf sıvısı çoğu hastada çevre dokularca emilir; bazı hastalarda ise emilemeyen sıvı ameliyat bölgesinde birikir ve etrafı ince bir duvarla çevrili kese görünümü alır. NCI kaynağı lenfoseli bu şekilde, ameliyat sonrası lenf sıvısı birikimi olarak tanımlar. Kese ağrısız olabilir ve ele gelmeyebilir; birçok hasta lenfoselinin varlığını ancak kontrol raporunda okuyunca öğrenir.

İçindekiler

1. Lenfosel Nedir?
2. Kimlerde ve Ne Zaman Ortaya Çıkar?
3. Hangi Belirtiler Görülür?
4. Tanı Nasıl Konur?
5. Tedavi: İzlemden Girişime
6. Lenfosel Önlenebilir mi?
7. Lenfosel ile Lenfödem Karışmasın
8. Sık Sorulan Sorular

Lenfosel en sık, lenf düğümlerinin sistematik olarak çıkarıldığı ameliyatlardan sonra görülür. Jinekolojik onkolojide bu, pelvik ve paraaortik lenfadenektomi yapılan hastalara karşılık gelir. sentinel lenf nodu haritalaması ise daha az düğüm çıkarılmasını sağlayarak bu tür lenf komplikasyonlarını azaltmayı amaçlayan modern bir yaklaşımdır.

Kimlerde ve Ne Zaman Ortaya Çıkar?

statpearls lenfoseli, lenf düğümü diseksiyonunun bilinen komplikasyonları arasında sayar. Çıkarılan lenf düğümü sayısı arttıkça ve cerrahinin kapsamı genişledikçe lenf birikimi olasılığı da artar. Lenfosel genellikle ameliyattan sonraki ilk haftalar ve aylar içinde gelişir; çoğu zaman rutin kontrol görüntülemesinde fark edilir.

Radikal cerrahi geçiren hastalarda ameliyat sonrası dönemin bütününü tek çerçevede görmek yararlıdır: iyileşme basamaklarını radikal histerektomi sonrası iyileşme yazımızda, karşılaşılabilecek diğer sorunları ise radikal histerektomi komplikasyonları yazımızda anlattık.

Hangi Belirtiler Görülür?

Lenfosellerin önemli bir bölümü hiçbir belirti vermez ve jinekolojik onkoloji serilerinde yayımlanan serilerde bildirilen olguların çoğunun izlemle gerilediği görülür. Belirti, genellikle kesenin büyüyüp çevresine bası yapmasıyla ya da içine mikrop karışmasıyla ortaya çıkar:

• Kasıkta veya karnın alt kısmında dolgunluk, ele gelen şişlik ya da künt ağrı.
• Bacakta tek taraflı şişlik. Kese, bacaktan dönen toplardamara veya lenf yollarına bası yaparak şişliğe yol açabilir.
• İdrar yakınmaları. İdrar yollarına bası yapan lenfosel sık idrara çıkma, yan ağrısı veya böbrekte şişmeye neden olabilir.
• Ateş ve titreme. Kesenin enfekte olduğunu düşündürür ve gecikmeden değerlendirilmelidir.

Tanı Nasıl Konur?

İlk basamak genellikle ultrasondur; gerektiğinde bilgisayarlı tomografi veya MR ile kesenin yeri, boyutu ve komşu yapılarla ilişkisi ayrıntılandırılır. Görüntülemede lenfosel, düzgün sınırlı ve içi sıvı dolu bir kese olarak izlenir. Hekiminiz görünümü ameliyat öykünüzle birlikte değerlendirir; nadiren, ayırıcı tanı gerektiğinde iğneyle örnek alınarak sıvının niteliği incelenir.

Burada hastayı en çok rahatlatacak bilgi şudur: lenfosel bir tümör değildir. Kontrol görüntülemesinde sıvı koleksiyonu saptanması, hastalığın tekrarladığı anlamına gelmez; iki durumun görüntüleme özellikleri farklıdır ve şüpheli olgularda ek inceleme ile ayrım yapılır.

Tedavi: İzlemden Girişime

Tedavi kararını iki soru belirler: kese belirti veriyor mu ve enfekte mi?

• Belirtisiz lenfosel: izlem. Küçük ve yakınma yapmayan keseler çoğunlukla kendiliğinden geriler; düzenli kontrol yeterlidir.
• Belirti veren lenfosel: drenaj. Görüntüleme eşliğinde iğneyle boşaltma veya birkaç günlük kateter drenajı ilk basamaktır.
• Tekrarlayan lenfosel: skleroterapi. Boşaltılan keseye, duvarlarının yapışmasını sağlayan bir madde verilerek yeniden dolması engellenmeye çalışılır.
• Dirençli olgular: cerrahi. Kesenin karın zarına açılarak sıvının emileceği alana yönlendirilmesi (pencere açılması) gündeme gelir; günümüzde bu çoğunlukla kapalı yöntemle yapılabilir.
• Enfekte lenfosel. Drenaja antibiyotik tedavisi eklenir.

Hangi basamağın seçileceği kesenin boyutuna, yerine, yakınmaların şiddetine ve genel duruma göre belirlenir; karar hastayla birlikte verilir.

Lenfosel Önlenebilir mi?

Lenfoseli tamamen ortadan kaldıran bir yöntem yoktur; ancak riski azaltmaya yönelik cerrahi yaklaşımlar vardır. Ameliyat sırasında görünür lenf kanallarının kapatılması, modern damar mühürleme cihazlarının kullanılması ve gereksiz genişlikte diseksiyondan kaçınılması bu amaca hizmet eder. Uygun hastalarda sentinel lenf nodu yaklaşımı, çıkarılan düğüm sayısını azaltarak lenf komplikasyonlarının bütününü geriletmeyi hedefler. Hasta tarafında ise özel bir önlem gerekmez; ameliyat sonrası kontrolleri aksatmamak ve yukarıda sayılan belirtileri zamanında bildirmek yeterlidir.

Lenfosel ile Lenfödem Karışmasın

İki kavram aynı ameliyatın farklı sonuçlarıdır ve sık karıştırılır. Lenfosel, ameliyat bölgesinde sınırlı bir sıvı kesesidir; çoğu zaman geçicidir ve boşaltılarak tedavi edilebilir. lenfödem ise lenf akımının kalıcı olarak bozulmasına bağlı, bacağın yaygın şişmesiyle giden süreğen bir tablodur ve tedavisi bası çorabı, egzersiz ve lenf masajı gibi yöntemlerle uzun soluklu yürütülür. Büyük bir lenfosel lenf akımına bası yaparak bacak şişliğini tetikleyebilir; bu nedenle tek taraflı bacak şişliğinde iki olasılık birlikte değerlendirilir.

Raporunuzda lenfosel ifadesini gördüğünüzde yapmanız gereken tek şey, bulguyu ameliyatınızı yapan ekiple paylaşmak ve önerilen izlem aralığına uymaktır; kesenin boyutu ve yakınmalarınız birlikte değerlendirilerek izlem mi girişim mi gerektiği netleştirilir.

Ameliyat sonrası kontrollerinizde saptanan bir bulguyu değerlendirmek isterseniz iletişim sayfamızdan randevu oluşturabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Lenfosel kanser mi, tekrar kanser çıktığı anlamına mı gelir?

Hayır. Lenfosel, ameliyat bölgesinde lenf sıvısının birikmesiyle oluşan iyi huylu bir sıvı koleksiyonudur; tümör değildir ve hastalığın tekrarladığını göstermez. Kontrol görüntülemesinde saptanan her kitle görünümü hekim tarafından değerlendirilir ve gerekirse ek incelemeyle ayırt edilir.

Lenfosel neden oluşur?

Lenf düğümleri alınırken ince lenf kanalları kesilir. Bu kanallardan sızan lenf sıvısı bazen çevre dokular tarafından emilemez ve ameliyat bölgesinde birikerek kese benzeri bir koleksiyon oluşturur. Lenf düğümü çıkarılan her ameliyattan sonra görülebilen, bilinen bir durumdur.

Lenfosel kendiliğinden geçer mi?

Çoğu lenfosel belirti vermez, tesadüfen saptanır ve zaman içinde kendiliğinden küçülür. Bu nedenle belirti vermeyen küçük lenfosellerde genellikle izlem yeterlidir. Ağrı, bası bulgusu ya da enfeksiyon gelişen lenfosellerde ise girişim planlanır.

Lenfosel tedavisi nasıl yapılır?

Belirti veren lenfosellerde ilk basamak çoğunlukla görüntüleme eşliğinde iğne ile boşaltma veya kateter ile drenajdır. Tekrarlayan olgularda skleroterapi denen yapıştırıcı madde uygulaması ya da cerrahi pencere açılması gündeme gelebilir. Enfekte lenfoselde antibiyotik tedaviye eklenir.

Lenfosel ile lenfödem aynı şey mi?

Değildir. Lenfosel, ameliyat bölgesinde sınırlı bir sıvı kesesidir; lenfödem ise lenf akımının bozulmasına bağlı olarak bacağın yaygın ve süreğen şişmesidir. İkisi aynı ameliyatın farklı sonuçları olabilir ve büyük bir lenfosel bacak şişliğini tetikleyebilir.