Frengi (Sifiliz): Belirtileri, Evreleri ve Tedavisi

Frengi (Sifiliz) Nedir?

Frengi, Treponema pallidum adlı bakterinin yol açtığı, cinsel yolla bulaşan ve tedavi edilmezse tüm vücudu etkileyebilen sistemik bir enfeksiyondur. Cinsel temasla (oral, vajinal, anal), gebelikte anneden bebeğe ve nadiren kan yoluyla bulaşır. Bulaşıcılık özellikle erken evrede, deri-mukoza lezyonlarının bulunduğu dönemde yüksektir.

İçindekiler

1. Frengi (Sifiliz) Nedir?
2. Frenginin Evreleri
3. Primer (birincil) evre
4. Sekonder (ikincil) evre
5. Latent (gizli) evre
6. Tersiyer (üçüncül) evre
7. Neden "Sinsi" Bir Hastalık?
8. Tanı Nasıl Konur?
9. Tedavi
10. Gebelikte Frengi ve Tarama
11. Sık Sorulan Sorular
12. Frengi yarası ağrır mı?
13. Frengi tamamen tedavi edilir mi?
14. Frengi nasıl bulaşır?
15. Frengi taraması kimlere önerilir?

Tüm başlıkları göster Alt başlıkları gizle

Frenginin Evreleri

Primer (birincil) evre

Bakterinin girdiği bölgede klasik olarak tek, ağrısız bir yara (şankr) gelişir (bazen çok sayıda veya atipik olabilir). Yara yaklaşık 3 hafta içinde kendiliğinden iyileşir — ancak bu iyileşme hastalığın geçtiği anlamına gelmez.

Sekonder (ikincil) evre

Deri döküntüsü (karakteristik olarak avuç içi ve ayak tabanlarında, kaşıntısız), mukoza lezyonları ve lenf bezi büyümeleri görülebilir.

Latent (gizli) evre

Belirti yoktur; enfeksiyon yalnızca kan testiyle saptanır. Tedavi edilmezse sessizce ilerleyebilir.

Tersiyer (üçüncül) evre

Yıllar sonra kalp-damar sistemi, beyin/sinir sistemi ve diğer organlarda ciddi tutulumlara yol açabilir.

Neden “Sinsi” Bir Hastalık?

Primer yaranın ağrısız olması ve kendiliğinden geçmesi, hastaların durumu önemsememesine yol açabilir. Oysa tedavi edilmediğinde hastalık latent evrede sessizce ilerler. Bu yüzden şüpheli bir temas veya bulguda beklemeden hekime başvurmak gerekir.

Tanı Nasıl Konur?

Tanı kan (serolojik) testleriyle konur ve iki tür testin birlikte kullanılmasını gerektirir:

• Nontreponemal testler (VDRL, RPR),
• Treponemal testler (TPHA, FTA-ABS, TP-PA).

Tek tip test tanı için yeterli değildir; ikisi birlikte değerlendirilir.

Tedavi

Frenginin tedavisinde tüm evrelerde tercih edilen ilaç penisilindir. CDC 2021 kılavuzuna göre erken evrelerde (primer, sekonder, erken latent) genellikle tek doz kas içi benzatin penisilin G uygulanır; geç latent evrede tedavi haftalık aralıklarla tekrarlanır. Penisilin alerjisi olanlarda alternatifler değerlendirilir (gebelerde ise penisilin alerjisi varsa duyarsızlaştırma yapılıp yine penisilin verilir).

Doz bilgileri CDC 2021 kılavuzuna atıfla bilgilendirme amaçlıdır; reçete yerine geçmez. Tedavi mutlaka hekim tarafından, evreye göre planlanır. Cinsel partner(ler)in de değerlendirilmesi gerekir.

Gebelikte Frengi ve Tarama

Tedavi edilmeyen gebelik frengisi; ölü doğum, yenidoğan ölümü ve bebekte kalıcı sağlık sorunlarına (konjenital sifiliz) yol açabilir. DSÖ, tedavi edilmeyen anne enfeksiyonlarının önemli bir bölümünün olumsuz doğum sonucuyla ilişkili olduğunu bildirir. Bu nedenle tüm gebeler ilk kontrolde frengi açısından taranmalı; riskli durumlarda gebeliğin ilerleyen döneminde tekrar test yapılmalıdır. Fetal enfeksiyonu tedavi eden ve konjenital sifilizi önleyen tek etkili ilaç penisilindir.

Sık Sorulan Sorular

Frengi yarası ağrır mı?

Klasik primer yara (şankr) genellikle ağrısızdır ve kendiliğinden geçebilir; bu geçiş iyileşme anlamına gelmez.

Frengi tamamen tedavi edilir mi?

Evet, uygun penisilin tedavisiyle frengi tedavi edilir. Erken tanı, kalıcı organ hasarını önlemek açısından çok önemlidir.

Frengi nasıl bulaşır?

Başlıca cinsel temasla (oral, vajinal, anal) ve gebelikte anneden bebeğe bulaşır.

Frengi taraması kimlere önerilir?

Tüm gebelere ilk kontrolde önerilir; ayrıca cinsel yolla bulaşan enfeksiyon riski artmış kişilerde tarama yapılır.

İlgili yazılar: Bel soğukluğu (gonore) · Bakteriyel vajinozis