Over Kanseri Evreleri: FIGO Evreleme Sistemi, Prognoz ve Tedavi

{}

Over kanseri evreleri, hastalığın ne kadar ilerlediğini, hangi yapılara yayıldığını ve tedavi planının nasıl şekillendirileceğini belirleyen en önemli faktördür. Jinekolojik onkoloji pratiğinde evreleme hem prognoz tahmini hem de kişiselleştirilmiş tedavi kararları açısından temel bir adımdır. Günümüzde over kanseri evrelemesi, Uluslararası Kadın Hastalıkları ve Obstetri Federasyonu’nun (FIGO) 2014 yılında güncellediği sisteme göre yapılmaktadır.

Over Kanseri Neden Evrelenir?

Evreleme, tümörün orijin aldığı organdan (over, fallop tüpü veya primer periton) ne kadar uzağa yayıldığını tanımlamak için kullanılır. Bu bilgi; cerrahinin kapsamını, hangi kemoterapi protokolünün uygulanacağını, hedefe yönelik tedavilere uygunluğu ve hastanın uzun vadeli prognozunu doğrudan belirler.

İçindekiler

1. Over Kanseri Neden Evrelenir?
2. FIGO Over Kanseri Evreleme Sistemi
3. Evre I — Hastalık Over veya Fallop Tüpüne Sınırlı
4. Evre II — Tümör Pelvis İçine Yayılmış
5. Evre III — Karın Zarı ve/veya Lenf Nodu Tutulumu
6. Evre IV — Uzak Organ Metastazı
7. Over Kanseri Evreleri ve Sağkalım Oranları
8. Over Kanseri Evresini Belirleyen Faktörler
9. Evreye Göre Tedavi Yaklaşımı
10. İleri Evre Over Kanserinde Yaşam Kalitesi ve Takip
11. Dr. Taylan Şenol ile iletişimde kalın
12. Dr. Taylan Şenol — Jinekolojik Onkoloji Uzmanı
13. İlgili Yazılar

Tüm başlıkları göster Alt başlıkları gizle

Over kanserinde evreleme cerrahi sırasında yapılır. Ameliyat öncesi görüntüleme yöntemleri (BT, MRI, PET-BT) hastalığın yayılımı hakkında önemli ipuçları verse de kesin evreleme, periton biyopsileri, lenf nodu örneklemeleri ve omentektomi ile elde edilen patolojik bulgulara dayanır.

FIGO Over Kanseri Evreleme Sistemi

Over kanseri dört ana evreye (I, II, III, IV) ve bunların alt gruplarına ayrılır.

Evre I — Hastalık Over veya Fallop Tüpüne Sınırlı

Evre I’de kanser henüz overden dışarı taşmamıştır.

Evre IA: Kanser tek bir overde yer almaktadır. Over kapsülü sağlamdır, over yüzeyinde tümör yoktur ve periton yıkamasında kanser hücresi saptanmamıştır.

Evre IB: Her iki overde tümör mevcuttur ancak kapsül sağlam olup yüzey tutulumu ve periton yıkamasında pozitiflik yoktur.

Evre IC: Tümör tek ya da her iki overdedir; ek olarak şu bulgulardan en az biri vardır — kapsül rüptürü (IC1: ameliyat sırasında kapanan kapsül, IC2: ameliyat öncesi spontan rüptür), over yüzeyinde tümör varlığı veya periton yıkamasında kanser hücresi saptanması (IC3).

Evre I over kanserinde beş yıllık sağkalım oranı yüzde 80-95 arasında değişmektedir. Bu evrede yakalanan hastaların büyük çoğunluğu küratif tedaviye yanıt verir.

Evre II — Tümör Pelvis İçine Yayılmış

Evre II’de kanser overden çıkmış, pelvik organlara uzanmıştır ancak henüz peritonun üst kısmına geçmemiştir.

Evre IIA: Tümör uterusa ve/veya fallop tüplerine yayılmıştır.

Evre IIB: Tümör rektum, mesane veya diğer pelvik dokular gibi pelvik komşu organlara yayılmıştır.

Evre II over kanserinde beş yıllık sağkalım oranı yaklaşık yüzde 70-80 düzeyindedir.

Evre III — Karın Zarı ve/veya Lenf Nodu Tutulumu

Over kanserlerinin yaklaşık yüzde 60-70’i bu evrede tanı almaktadır. Tümör pelvisin ötesine geçmiş, periton veya lenf nodlarına yayılmıştır.

Evre IIIA1: Yalnızca retroperitoneal (pelvik veya paraaortik) lenf nodları tutulmuştur; peritoneal metastaz yoktur.

Evre IIIA2: Mikroskopik peritoneal metastaz vardır; pelvis dışına yayılım karın zarının üst kısmını da etkilemektedir ancak gözle görülür lezyon saptanmamaktadır.

Evre IIIB: Karın zarında en büyük çapı 2 cm veya altında olan görünür peritoneal implantlar mevcuttur.

Evre IIIC: Karın zarında 2 cm’den büyük görünür peritoneal implantlar vardır ve/veya retroperitoneal lenf nodlarında tutulum mevcuttur.

Evre III over kanserinde beş yıllık sağkalım oranı yüzde 25-50 arasında değişmekle birlikte, optimal debulking cerrahisi ve platin bazlı kemoterapi ile bu oran önemli ölçüde iyileştirilebilmektedir.

Evre IV — Uzak Organ Metastazı

Evre IV’te tümör, peritonun çok ötesine geçmiş ve uzak organlara yayılmıştır.

Evre IVA: Akciğer etrafında sıvı birikimi (plevral efüzyon) saptanmış ve bu sıvıda kanser hücresi tespit edilmiştir.

Evre IVB: Karaciğer veya dalak parankim metastazı, akciğer ve diğer uzak organ metastazları (kasık lenf nodları dahil) mevcuttur.

Evre IV over kanserinde beş yıllık sağkalım oranı yüzde 10-20 düzeyindedir. Ancak günümüzde PARP inhibitörleri, bevacizumab ve immünoterapi gibi hedefe yönelik tedaviler bu oranları olumlu yönde etkilemeye başlamıştır.

Over Kanseri Evreleri ve Sağkalım Oranları

Evreye göre sağkalım istatistikleri, toplum düzeyindeki ortalama verileri yansıtmaktadır. Bireysel prognoz; histolojik tip, tümörün geri bırakılabilirlik oranı (rezidüel hastalık), BRCA mutasyon durumu, performans skoru ve platine yanıt gibi faktörlere göre önemli farklılıklar gösterir.

Özellikle BRCA1 veya BRCA2 mutasyonu taşıyan hastalarda platinle kombinasyon sonrası PARP inhibitörü idame tedavisinin uzun dönem hastalıksız sağkalımı anlamlı biçimde artırdığı gösterilmiştir. Dolayısıyla evreleme tek başına değil, bu moleküler belirteçlerle birlikte değerlendirilmelidir.

Over Kanseri Evresini Belirleyen Faktörler

Evrelemenin doğru yapılabilmesi için deneyimli bir jinekolojik onkoloji ekibi tarafından gerçekleştirilen kapsamlı bir cerrahi eksplorasyona ihtiyaç vardır. Bu eksplorasyonda peritoneal yüzeyler sistematik olarak incelenir, şüpheli alanlardan biyopsiler alınır, omentum çıkarılır, pelvik ve paraaortik lenf nodları örneklenir ve peritoneal yıkama yapılır.

Evreleme ameliyatının yetersiz yapılması, tedavi planının yanlış kurulmasına ve gereksiz ya da eksik tedaviye yol açabilir. Bu nedenle over kanseri şüphesi olan hastalarda, cerrahi planlamanın başından itibaren jinekolojik onkoloji uzmanının sürece dahil olması kritik öneme sahiptir.

Evreye Göre Tedavi Yaklaşımı

Evre I ve Evre II: Bu hastalarda primer tedavi kapsamlı bir cerrahi evrelemedir. Evre IA ve IB düşük dereceli tümörlerde adjuvan kemoterapi gerekmeyebilir. Evre IC veya yüksek dereceli tümörlerde ise platin bazlı kemoterapi (karboplatin + paklitaksel, genellikle 3-6 kür) uygulanır.

Evre III: Tedavi iki ana strateji etrafında şekillenir: primer debulking cerrahisi ardından kemoterapi ya da neoadjuvan kemoterapi (3 kür) ardından interval debulking cerrahisi ve tamamlayıcı kemoterapi. Hangi stratejinin seçileceği, hastanın performans durumu, tümörün rezektabilitesi ve cerrahi ekibin deneyimine göre belirlenir. Bevacizumab ve PARP inhibitörlerinin idame tedavisinde etkinliği kanıtlanmıştır.

Evre IV: Optimal tümör küçültme cerrahisi mümkünse önce operasyon, değilse neoadjuvan kemoterapi sonrası cerrahi planlanır. Sistemik tedavide platin-paklitaksel kemoterapisine bevacizumab eklenmesi standart hale gelmiştir. BRCA mutasyon durumuna göre PARP inhibitörü idame tedavisi gündeme gelebilir. Plevral efüzyon veya karaciğer metastazı gibi spesifik komplikasyonlar için ayrıca tedavi planlanır.

İleri Evre Over Kanserinde Yaşam Kalitesi ve Takip

Evre III ve IV tanısı alan hastalar için tedavi sürecinin tamamlanmasının ardından düzenli takip büyük önem taşır. İlk iki yılda her 3 ayda bir, sonraki üç yılda her 6 ayda bir ve ardından yıllık olarak jinekolojik onkoloji kontrolü önerilir. Takip vizitlerinde klinik muayene, CA-125 ölçümü ve gerektiğinde görüntüleme yöntemleri kullanılır.

Nüks durumunda tedavi seçenekleri; platin duyarlılık durumuna, nüksün erken veya geç oluşuna ve daha önce uygulanan tedavilere göre bireyselleştirilir. Hedefe yönelik tedaviler ve klinik araştırmalar bu aşamada özellikle değerli seçenekler arasında yer alır.

Over kanseri tedavisinin tüm evreleri ve cerrahi seçenekleri hakkında ayrıntılı bilgi almak için over kanseri tedavisi ve over kanseri risk faktörleri içeriklerimizi inceleyebilirsiniz.

Dr. Taylan Şenol — Jinekolojik Onkoloji Uzmanı olarak over kanseri cerrahisi, evreleme ve sistemik tedavisinde uzmanlaşmıştır.

Randevu almak ve detaylı değerlendirme için tıklayın.

İlgili Yazılar

Regl İzni Hakkı Nedir? Kadın Sağlığı ve İş Verimliliği Arasındaki Tartışma

Dünya genelinde birçok ülke, kadınların adet döneminde yaşadığı fizyolojik ve psikolojik zorluklara karşı regl izni hakk…

Östrojen Nedir? Östrojen Eksikliği Belirtileri

Östrojen, kadın sağlığında merkezi bir rol oynayan ve üreme sisteminin düzgün işleyişini sağlayan temel bir hormondur.

Tümör Markerları Tek Başına Tanı Koydurur Mu? Doğru Değerlendirme Nasıl Yapılır?

Tümör markerları, kanser hücrelerinin metabolik aktivitesi sonucunda kana karışan özel proteinler, enzimler veya diğer m…

Ailede Kanser Öyküsü Varsa Dikkat! Riskli Gruplar İçin Genetik Danışmanlık Şart

Ailede kanser öyküsü olan kadınlar için durum biraz farklıdır çünkü bu grup yüksek risk kategorisinde değerlendirilir.

Siğil Yaktırma (Elektrokoter/Kriyoterapi): Genital Siğil Tedavisi ve İyileşme Süreci

Siğil yaktırma, HPV (Human Papillomavirus) kaynaklı siğillerin çeşitli termal veya kriyojenik yöntemlerle yok edilmesi i…