Miyom Embolizasyonu (Rahim Arteri Embolizasyonu): Kimlere Uygun?

Miyomlu hastalarımın sık sorduğu sorulardan biri “ameliyatsız bir yol var mı?” sorusudur. Embolizasyon bu yollardan biridir ve doğru seçilmiş hastada iyi sonuç verir. Ancak bir jinekolojik onkolog olarak her kitleye aynı gözle bakmadığımı da baştan söylemeliyim: işlemden önce kitlenin gerçekten miyom olduğundan emin olmak gerekir. Bu yazıda embolizasyonun kimlere uygun olduğunu, nasıl yapıldığını, sonrasında neler yaşandığını ve hangi durumlarda tercih edilmediğini anlatıyorum.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Size uygun tedavi, muayene ve görüntüleme sonuçlarına göre hekiminiz tarafından belirlenir.

Miyom Embolizasyonu Nedir?

Miyomlar, rahim kasından kaynaklanan iyi huylu kitlelerdir ve büyümek için zengin bir kan akımına ihtiyaç duyar. Embolizasyonda rahim atardamarlarına ulaşılır ve miyomu besleyen dallar mikroskobik parçacıklarla kapatılır. Normal rahim dokusu başka damarlardan da beslendiği için çoğunlukla canlılığını korurken miyom dokusu küçülür. Miyomların konumu ve tipleri hakkında miyom türleri yazımız fikir verir.

İçindekiler

1. Miyom Embolizasyonu Nedir?
2. Kimlere Uygundur?
3. Kimlere Uygun Değildir?
4. Onkolog Gözüyle: Sarkom Şüphesi Olan Kitlede Embolizasyon Yapılmaz
5. İşlem Nasıl Yapılır?
6. İşlem Sonrası: Postembolizasyon Sendromu ve Riskler
7. Embolizasyon, HIFU ve Miyomektomi: Farkı
8. Karar Vermeden Önce Sorulacak Sorular
9. Gebelik Planı Olanlarda Dikkat
10. Ne Zaman Hekime Başvurmalı?
11. Sık Sorulan Sorular

Sitemizdeki adenomiyoz yazısında da embolizasyondan söz edilir; orada konu, rahim kasının içine yerleşen adenomiyoz dokusunun tedavisidir. Bu yazı ise miyom için yapılan embolizasyonu anlatır. İki durum aynı hastada birlikte bulunabilir ve işlemden beklenen sonuç da buna göre değişir.

Kimlere Uygundur?

• Aşırı ya da uzun süren adet kanaması, kansızlık veya kasıkta baskı gibi yakınmalara yol açan miyomu olanlar; bkz. aşırı adet kanaması.
• Rahmini korumak isteyen ancak yakın dönemde gebelik planı olmayan kadınlar.
• Ameliyattan kaçınmak isteyen ya da başka hastalıkları nedeniyle cerrahi riski yüksek olanlar.
• Birden fazla miyomu olan ve tek tek çıkarılması zor olan kadınlar.
• Menopoza yaklaşan ve yakınmaları ilaçla kontrol edilemeyen kadınlar; miyom ve menopoz yazımız bu dönemi anlatır.

Kimlere Uygun Değildir?

• Gebelik varlığı ya da aktif pelvik enfeksiyon.
• Kanser ya da sarkom şüphesi olan, hızla büyüyen veya görüntülemede tipik miyom görünümü taşımayan kitleler.
• Rahim ağzı ya da rahim iç zarında açıklanmamış hücre değişikliği veya kanser şüphesi.
• Sapla rahim dışına bağlı bazı miyomlar ile rahim boşluğuna doğru büyüyen bazı miyomlar; bu tiplerde histeroskopi ya da laparoskopi daha uygun olabilir.
• Kontrast maddeye ağır alerji ya da ciddi böbrek yetmezliği gibi işlemi riskli kılan durumlar.

Onkolog Gözüyle: Sarkom Şüphesi Olan Kitlede Embolizasyon Yapılmaz

Rahimdeki kitlelerin çok büyük kısmı iyi huylu miyomdur. Ancak nadiren miyom gibi görünen bir kitle, rahim kasının kötü huylu tümörü olan leiomiyosarkom olabilir. Embolizasyon dokuyu çıkarmadığı için patolojik inceleme yapılamaz ve böyle bir tümörde tanı gecikebilir. Bu nedenle menopozdan sonra büyüyen miyom, kısa sürede belirgin büyüme ya da MR’da şüpheli görünüm varsa önce cerrahi değerlendirme yapılmalıdır. Ayrıntılar rahim sarkomu ve miyomların ne zaman tehlikeli olduğu yazılarımızdadır.

İşlem Nasıl Yapılır?

• Hazırlık: Kitlenin özellikleri pelvik MR ile değerlendirilir; gerekli durumlarda rahim içinden örnek alınır ve smear sonucu kontrol edilir.
• İşlem: Girişimsel radyoloji uzmanı, kasık ya da el bileğinden ince bir kateterle rahim atardamarlarına ulaşır ve parçacıkları görüntüleme eşliğinde verir.
• Anestezi: Genellikle sedasyon ve lokal anestezi yeterlidir; genel anestezi çoğu zaman gerekmez.
• Hastanede kalış: Ağrı kontrolü için kısa süreli yatış planlanır.
• Günlük yaşama dönüş: Çoğu kadın cerrahiye göre daha kısa sürede işine döner; ağır egzersiz ve cinsel ilişki için hekiminizin önerdiği süre beklenir.
• Kontrol: İlerleyen aylarda yakınmalar ve kontrol görüntülemesiyle miyomun yanıtı değerlendirilir; yanıt yetersizse ek tedavi konuşulur.

İşlem Sonrası: Postembolizasyon Sendromu ve Riskler

İşlemden sonraki ilk günlerde kramp tarzında kasık ağrısı, bulantı, hafif ateş ve halsizlik sık görülür. Bu tabloya postembolizasyon sendromu denir; ağrı kesiciler ve bulantı ilaçlarıyla yönetilir ve çoğunlukla günler içinde geriler. Bilinmesi gereken diğer olası sorunlar şunlardır:

• Rahim içinde enfeksiyon; nadiren ileri tedavi gerektirebilir.
• Rahim boşluğuna yakın miyomun parçalanarak akıntı ya da parça hâlinde atılması.
• Yumurtalık işlevinde azalma ve erken menopoz; menopoza yakın kadınlarda daha olasıdır.
• Uzun süreli akıntı, adet düzeninde değişiklik.
• Yakınmaların geri dönmesi ve ek tedavi ihtiyacı.

Embolizasyon, HIFU ve Miyomektomi: Farkı

Embolizasyon miyomun beslenmesini keser; HIFU odaklanmış ultrasonla miyom dokusunu ısıtarak küçültür; miyomektomi ise miyomu cerrahi olarak çıkarır ve patolojik inceleme olanağı verir. Gebelik planı olan kadınlarda çoğu zaman miyomektomi öne çıkar. Yöntemlerin karşılaştırması ve miyom ameliyatı ile ilgili ayrıntılar miyom tedavisi seçenekleri sayfamızda yer alır. Hangi yöntemin size uygun olduğu miyomun sayısına, boyutuna ve yerine göre belirlenir.

Karar Vermeden Önce Sorulacak Sorular

Embolizasyon kararı, jinekolog ile girişimsel radyoloji uzmanının birlikte değerlendirmesiyle verilmelidir. Görüşmede şu soruları sormanız karar vermenizi kolaylaştırır:

• Kitlemin miyom olduğundan MR ve muayene bulgularıyla ne kadar eminiz?
• Miyomlarımın yeri ve tipi embolizasyona uygun mu, yoksa histeroskopi ya da laparoskopi daha mı uygun?
• Yaşım ve yumurtalık rezervim düşünüldüğünde erken menopoz açısından durumum nedir?
• Yakınmalarım geri dönerse hangi seçenekler kalır?
• İşlem sonrasında ağrı kontrolü nasıl sağlanacak ve kontrol görüntülemesi ne zaman yapılacak?

Gebelik Planı Olanlarda Dikkat

Embolizasyondan sonra gebelik mümkündür; ancak bu konudaki bilgi miyomektomiye göre daha sınırlıdır. Rahim iç zarının ve yumurtalıkların kan akımı etkilenebileceği için gebelik planı olan kadınlarda karar dikkatle verilir. Miyomun gebeliğe etkisi ve seçenekler rahim miyomu belirtileri yazımızda ayrıntılı anlatılmıştır.

Ne Zaman Hekime Başvurmalı?

• Adet kanamanız arttıysa, pıhtılı ya da uzun sürüyorsa ve kansızlık belirtileri varsa.
• Kasıkta baskı, sık idrara çıkma ya da kabızlık yakınmaları başladıysa.
• Miyomunuz kısa sürede büyüdüyse ya da menopozdan sonra büyümeye devam ediyorsa; beklemeden başvurun.
• Embolizasyon sonrasında artan ağrı, yüksek ateş ya da kötü kokulu akıntı varsa.

Kaynaklar: bu yazı ACOG, RCOG, SIR ve NHS kaynaklarındaki ortak bilgilere dayanır. Kişisel durumunuz için hekiminizin değerlendirmesi esastır.

Miyom değerlendirmesi ve size uygun tedavi seçeneğini konuşmak için iletişim sayfamızdan randevu oluşturabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Miyom embolizasyonu ameliyat mıdır?

Hayır, cerrahi bir kesi yapılmaz. Kasık ya da el bileğindeki bir atardamardan ince bir kateterle girilir ve işlem girişimsel radyoloji uzmanı tarafından görüntüleme eşliğinde yapılır. Genellikle sedasyon ve lokal anestezi yeterlidir; hastanede kısa süre kalınır.

Embolizasyondan sonra miyom tamamen kaybolur mu?

Miyom çoğu zaman tamamen kaybolmaz, beslenmesi kesildiği için küçülür ve yumuşar. Amaç miyomu yok etmek değil, kanama, basınç ve ağrı gibi yakınmaları azaltmaktır. Yakınmalar genellikle ilerleyen aylarda belirgin olarak geriler.

Embolizasyon sonrası hamile kalınabilir mi?

Bu işlemden sonra gebelik bildirilmiştir; ancak gebelik planı olan kadınlarda düşük ve gebelik sorunları açısından bilgi daha sınırlıdır. Bu nedenle çocuk isteği olan kadınlarda çoğu zaman önce miyomektomi değerlendirilir. Karar, miyomun yeri, yaşınız ve yumurtalık rezerviniz birlikte ele alınarak verilir.

Embolizasyon sonrası ağrı ne kadar sürer?

İşlemden sonraki ilk günlerde kramp tarzında kasık ağrısı, bulantı, hafif ateş ve halsizlik sık görülür; buna postembolizasyon sendromu denir. Ağrı kesicilerle kontrol edilir ve çoğunlukla günler içinde geriler. Artan ağrı, yüksek ateş ya da kötü kokulu akıntı varsa hekime başvurulmalıdır.

Embolizasyon sonrası miyom tekrar eder mi?

Embolize edilen miyomun yeniden büyümesi seyrektir; ancak rahimde yeni miyomlar gelişebilir ve bazı hastalarda yakınmalar zamanla geri dönebilir. Bu durumda tekrar embolizasyon ya da cerrahi seçenekler değerlendirilir. Menopoza yaklaşan kadınlarda bu olasılık daha düşüktür.