Mikrosatellit İnstabilite (MSI) Testi: Jinekolojik Kanserlerde Anlam ve Önemi

---

Mikrosatellit instabilite testi, son yıllarda jinekolojik onkolojide giderek daha fazla kullanılan ve tedavi kararlarını doğrudan etkileyen bir moleküler patoloji analizidir. Özellikle endometrium (rahim iç zarı) kanseri ve over kanserinde tümörün bu özelliği taşıyıp taşımadığının bilinmesi, hem immünoterapi uygunluğunu hem de kalıtsal kanser riskini belirlemek açısından kritik önem taşımaktadır.

Mikrosatellit İnstabilite Nedir?

Mikrosatellitler, DNA zinciri boyunca tekrar eden kısa nükleotid dizileridir. Sağlıklı hücrelerde DNA kopyalanırken oluşan hatalar, “yanlış eşleşme onarım sistemi” (Mismatch Repair — MMR) adı verilen mekanizma tarafından düzeltilir.

İçindekiler

1. Mikrosatellit İnstabilite Nedir?
2. MMRd ve MSI-H: Aynı Mı?
3. Jinekolojik Kanserlerde MSI-H Sıklığı
4. Endometrium Kanseri
5. Over Kanseri
6. Serviks Kanseri
7. MSI Testinin Önemi: İmmünoterapi Bağlantısı
8. MSI ve Lynch Sendromu İlişkisi
9. Kimler MSI Testi Yaptırmalıdır?
10. Test Nasıl Yapılır?
11. Sonuç MSI-H Çıkarsa Ne Olur?
12. Dr. Taylan Şenol ile iletişimde kalın
13. Dr. Taylan Şenol — Jinekolojik Onkoloji Uzmanı
14. İlgili Yazılar

Tüm başlıkları göster Alt başlıkları gizle

Bu onarım sistemi çalışmadığında —yani bozulmuş (deficient) olduğunda— DNA kopyalanması sırasında mikrosatellit bölgelerinde hatalar birikmektedir. Bu duruma mikrosatellit instabilite (MSI) denir.

Tümörler bu özellik açısından ikiye ayrılır: – MSI-H (Microsatellite Instability-High): Yüksek düzeyde mikrosatellit instabilite; MMR sistemi işlevsiz – MSS (Microsatellite Stable): Mikrosatellit istikrarlı; MMR sistemi çalışıyor

MMRd ve MSI-H: Aynı Mı?

Mikrosatellit instabilite testi ve MMR protein ekspresyon analizi (IHC — immünohistokimya) sonuç olarak aynı biyolojik durumu ölçer, ancak farklı yöntemler kullanır:

• MSI testi (PCR veya NGS): DNA düzeyinde instabiliteyi ölçer
• MMR IHC testi: MLH1, PMS2, MSH2, MSH6 proteinlerinin tümör dokusundaki varlığını inceler; protein yokluğu = MMR bozukluğu (MMRd)

Her iki test de genellikle uyumlu sonuç verir. Klinisyenler bu iki terimi çoğunlukla birbirinin yerine kullanır.

Jinekolojik Kanserlerde MSI-H Sıklığı

Endometrium Kanseri

Endometrium kanseri, tüm kanser türleri içinde en yüksek MSI-H oranına sahip olanlardan biridir. Endometrium kanserlerinin yaklaşık yüzde yirmi beş ila otuzunda MSI-H veya MMRd saptanır. Bu yüksek oran, endometrium kanserini immünoterapi yanıtı açısından en umut verici kanser tiplerinden biri yapmaktadır.

Over Kanseri

Over kanserlerinde MSI-H daha seyrek görülür (yaklaşık yüzde beş ila on); ancak özellikle endometrioid histolojili over kanserlerinde daha yüksek oranlarda rastlanır.

Serviks Kanseri

Serviks kanserinde MMRd görece nadirdir; ancak pembrolizumab (immünoterapi) tedavisinin değerlendirildiği vakalarda MSI testi istenebilir.

MSI Testinin Önemi: İmmünoterapi Bağlantısı

MSI-H veya MMRd tümörü olan hastalar, pembrolizumab (Keytruda) başta olmak üzere checkpoint inhibitörü immünoterapi ilaçlarına yanıt verme olasılığı yüksek bir gruptur.

ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), MMRd/MSI-H özelliği taşıyan herhangi bir solid tümörde —kanser türünden bağımsız olarak— pembrolizumabı onaylamıştır. Bu “tümör agnostik” onay, MSI testini rutin klinik pratiğin vazgeçilmez bir parçası haline getirmiştir.

Yani endometrium kanseri olan ve MSI-H/MMRd saptanan bir hastada: – Kemoterapiye ek olarak veya sonrasında pembrolizumab tedavisi planlanabilir – Bazı protokollerde birinci basamak tedaviyle birlikte immünoterapi başlanabilir

MSI ve Lynch Sendromu İlişkisi

MSI-H tümörlerin bir kısmı kalıtsal (somatik olmayan) nedenle ortaya çıkar. Endometrium kanserinde MSI-H saptanan hastaların yaklaşık yüzde beş ila onunda altta yatan Lynch sendromu (MLH1, MSH2, MSH6, PMS2 genlerinde kalıtsal mutasyon) olabilir.

Bu nedenle endometrium kanserinde MSI/MMR testi yalnızca immünoterapi planı için değil, kalıtsal kanser riski değerlendirmesi için de önerilmektedir. MSI-H saptanan hastalara genetik danışmanlık ve Lynch sendromu testleri önerilmelidir.

Kimler MSI Testi Yaptırmalıdır?

Güncel rehberler, endometrium kanserinin tüm olgularında rutin MSI/MMR testinin yapılmasını önermektedir. Bunun dışında:

• Kemoterapiye dirençli veya tekrarlayan jinekolojik kanser hastaları
• İmmünoterapi planlanmadan önce tüm ileri evre olgular
• Lynch sendromu şüphesi olan hastalar (erken yaş, aile öyküsü)

Test Nasıl Yapılır?

MSI/MMR analizi için cerrahi veya biyopsi ile alınan tümör doku örneği yeterlidir. Ek bir işlem gerekmez. Sonuç genellikle patoloji raporunun bir parçası olarak verilir. Bazı merkezlerde kan örneğiyle yapılan sıvı biyopsi yöntemleri de araştırma aşamasındadır.

Sonuç MSI-H Çıkarsa Ne Olur?

MSI-H sonucu çıkan hastada tedavi ekibi şu adımları değerlendirir:

1. İmmünoterapi uygunluğunu gözden geçirmek: Evreye ve protokole göre pembrolizumab dahil edilip edilmeyeceğine karar verilir.
2. Lynch sendromu değerlendirmesi: Genetik danışmanlık ve germline test önerilir.
3. Birinci derece akrabaların bilgilendirilmesi: Lynch sendromu ailevi risk taşıdığından aile üyelerinin de test yaptırması gerekebilir.

---

Jinekolojik kanser tanısı aldıysanız ve MSI testi ile immünoterapi seçenekleri hakkında bilgi almak istiyorsanız Dr. Taylan Şenol ile randevu almak için tıklayın. Moleküler testler, tedavinizi kişiselleştirmenin ilk adımıdır.

İlgili Yazılar

Nüks Jinekolojik Kanser: Tekrarlayan Kanser Tedavisi ve Yönetimi

Nüks jinekolojik kanser, daha önce tedavi gören kadınlarda kanserin tekrar ortaya çıkması anlamına gelir ve önemli bir k…

Cerrahi Menopoz: Jinekolojik Kanser Ameliyatı Sonrası Erken Menopoz

Cerrahi menopoz, jinekolojik kanser ameliyatı sonrası aniden ortaya çıkan hormonal değişikliklerin neden olduğu bir duru…

Kanser Neden Bu Kadar Arttı?

Modern yaşamın getirdiği değişimler, kanser vakalarındaki artışın temel sebeplerinden biri olarak karşımıza çıkıyor.

Tümör Belirteçleri: CA 19-9, CEA Nedir? Ne Zaman Yükselir?

Tümör belirteçleri, kanser hücrelerinin ürettiği veya vücudun kanser hücrelerine karşı tepki olarak salgıladığı özel mad…

Vajinal Koku Normal Mi, Alarm Sinyali Mi? Bilmeniz Gerekenler

Normal vajinal koku genellikle hafif asidik, metalik veya nötr bir kokuya sahiptir ve menstrüel döngü boyunca değişiklik…